De Koning uit de Raad van State, dat gaat zomaar niet

Na GroenLinks, de PVV, en D66 heeft nu ook de PvdA een plan bekendgemaakt om de macht van de toekomstige koning Willem IV in te perken. Zo krijgt de koning geen enkele rol in kabinetsformaties. En ook bij een kabinets- of ministerscrisis gaat de premier voortaan niet naar het staatshoofd, maar naar de Tweede Kamer. Maar het meest vergaande voorstel is om de koning het voorzitterschap van de Raad van State te ontnemen. Probleem: dat gaat zomaar niet.

Het is namelijk in de Nederlandse grondwet vastgelegd dat de Koning de voorzitter is van die Raad. Artikel 74.1 luidt: 'De Koning is voorzitter van de Raad van State. De vermoedelijke opvolger van de Koning heeft na het bereiken van de leeftijd van achttien jaar van rechtswege zitting in de Raad. Bij of krachtens de wet kan aan andere leden van het koninklijk huis zitting in de Raad worden verleend.'

(Overigens is de Koning bijna nooit aanwezig bij de vergaderingen, en heeft daarin ook geen stemrecht. In de praktijk komt het erop neer dat de vice-voorzitter van de Raad van State de vergaderingen voorzit.)

Tweederde
Om de grondwet te wijzigen moet een voorstel daartoe worden aangenomen door de Eerste en Tweede Kamer met een gewone meerderheid. Dat zal de PvdA wellicht nog wel kunnen klaarspelen met dit voorstel. Maar daarna moet het voorstel nog een keer worden aangenomen door de Eerste en Tweede Kamer als er nieuwe verkiezingen zijn geweest. Ditmaal moet de grondwetswijziging met tweederde van de stemmen worden aangenomen. In de Tweede Kamer zouden er dus maximaal 50 Kamerleden tegen mogen stemmen.

Dat wordt lastig. CDA, VVD, ChristenUnie en SGP staan niet te springen om een inperking van het koningschap. Die hebben nu samen 59 zetels. Volgens de nieuwste peiling van Maurice de Hond zouden de vier partijen bij nieuwe verkiezingen 52 zetels halen. Net genoeg om het voorstel van de PvdA te kunnen torpederen.