Prinsenvlag is omstreden, maar kent lange historie

Jeroen Visser − 11/05/11, 13:10
In 1998 werd de slag om Den Briel nagespeeld. De geuzen die de stad innamen voerden toen voor het eerst de prinsenvlag.

Niet geheel terecht wordt de 'prinsenvlag', die bij de PVV-fractie voor het raam hing, een NSB-vlag genoemd. De vlag is uitgevonden door de geuzen en is de voorloper van onze eigen rood-wit-blauwe vlag.

  • De vlag van het New Yorkse stadsdeel The Bronx is ook gebaseerd op de Prinsenvlag

PVV-Kamerlid Brinkman gaf via Twitter al even geschiedenisles vanmorgen toen hij schreef: 'Historie prinsenvlag is mooi, geuzenstrijd, W.v. Oranje De Ruyter, Piet Hein, maar helaas besmet door NSB. Goed dat vlaggen zijn weggehaald.'

De geschiedenis van de vlag is inderdaad een mooie. We hebben haar - en daarmee ook de latere Nederlandse vlag - te danken aan de watergeuzen. Dat waren Nederlandse strijders die het met hun schepen opnamen tegen de Spaanse bezetters van de Lage Landen.

Vandelen
Zij droegen in 1572 voor het eerst 'vandelen orangien, wit en blaauw' toen ze het Hollandse stadje Den Briel aanvielen en innamen. De banieren met de kleuren oranje, wit en blauw ('ranje-blanje-bleu') waren gebaseerd op de livreikleuren (uniformen aan het hof) van Prins Willem I van Oranje Nassau.

De kleur oranje verwees natuurlijk naar de Prins van Oranje en het blauw naar het graafschap Nassau. In 1587 bestelde de Admiraliteit van Zeeland deze vlaggen om op hun oorlogsschepen te dragen. De latere 'prinsenvlag' werd daarmee een van de symbolen voor de Nederlandse opstand tegen de Spanjaarden.

De kleur oranje zou rond 1650 al vervangen worden door rood. Daar zijn verschillende vermeende verklaringen voor. De oorspronkelijke kleurencombinatie zou van een afstand niet herkenbaar genoeg zijn, of juist al een rode gloed geven waardoor uiteindelijk maar voor die kleur is gekozen.

Aan het eind van de achttiende eeuw wordt de vlag deel van de strijd tussen de orangisten - supporters van stadhouder Willem V - en patriotten. Die laatste groep wil het vertrek van de Oranjes en pleit voor de rood-wit-blauwe vlag. 

Vlag en wimpel
Als Nederland echter tijdelijk onder Franse overheersing komt in 1795 wordt de kleur oranje nu ook officieel veranderd in rood. Lodewijk Napoleon, het jongere broertje van de grote keizer Napoleon, besloot dat de vlag voortaan rood-wit-blauw gekleurd moest zijn. In 1813, als onze 'eigen' koning Willem I de troon bestijgt, blijft de vlag hetzelfde. Wel wordt er voortaan vaak een oranje wimpel bijgehangen.

De oude Prinsenvlag diende lange tijd als modelvlag voor andere landen en steden. Zo was de vroegere vlag van Zuid-Afrika gemodelleerd naar de geuzenvlag; en zijn de banieren van New York (vroeger Nieuw-Amsterdam geheten) en de stadsdelen The Bronx en Albany nog oranje-wit-blauw gekleurd.

Ware vlag
Lange tijd wordt er weinig van de prinsenvlag gehoord, totdat de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) in de jaren dertig de vlag weer van zolder haalt. Volgens de NSB is dit de ware vlag van Nederland. Koningin Wilhelmina reageert in 1937 met een koninklijk besluit waarmee de kleuren rood-wit-blauw nog eens worden bevestigd.

Zal de discussie over de prinsenvlag nu weer oplaaien, nu de op twee na grootste partij van het land de vlag in haar politieke centrum heeft opgehangen? Voorlopig zien we hem in ieder geval even niet meer terug.

In het gebouw van de Tweede Kamer mogen partijen geen uitingen van politieke of andere aard ophangen of aanbrengen als die zichtbaar zijn voor het publiek, aldus een woordvoerder vandaag.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

mailIcon print |