Rutte omringd door onzekerheid

DEN HAAG - Zelden leunde een minister-president op zo'n wankele meerderheid in de Tweede Kamer als dezer dagen premier Mark Rutte. Waar hij in de Tweede Kamer ook kijkt, ziet hij risico's: links zitten de oppositiepartijen, rechtvooruit nog eens ten minste vier sceptische CDA'ers, en met Eric Lucassen erbij zitten ter rechterzijde inmiddels drie PVV'ers die als 'onzeker' gelden.

Eén stem kan de verhoudingen doen kantelen, tussen een kabinet dat op 76 zetels steunt en de oppositie. Toen in de zomer de optie van een rechts kabinet serieus ter sprake kwam, gingen aanvankelijk alle ogen naar PVV'er Hero Brinkman. Die was al een paar maal in opstand gekomen tegen Geert Wilders. Zou die wel loyaal blijken? En die vijftien nieuwe PVV-Kamerleden, zouden daar geen probleemgevallen bij zitten?
 
Te veel onzekerheden
Menig Binnenhof-watcher wist het zeker: te veel onzekerheden, dat rechtse kabinet komt er nooit. Maar Rutte, Wilders en Verhagen zetten door en eind augustus zwaaiden de schijnwerpers naar het CDA, toen Kathleen Ferrier en Ad Koppejan openlijk kond deden van hun bedenkingen tegen samenwerking met Wilders. Ab Klink stapte op als onderhandelaar én als Kamerlid vanwege principiële bezwaren tegen de PVV. Oudgediende Jan Schinkelshoek zag af van het innemen van zijn Kamerzetel om dezelfde reden.
 
Met het aantreden van het kabinet schoven twee nieuwe onzekere factoren de CDA-fractie binnen. Pieter Omtzigt had zich weliswaar niet zo hard uitgesproken tegen de samenwerking als Ferrier en Koppejan, maar intern twijfelde niemand eraan dat hij heel kritisch was. En de laatste herintreder, Jack Biskop, stemde op het CDA-congres tégen de samenwerking met Wilders.
 
Bij alle vier de CDA'ers zal de omgang van het kabinet met immigranten de doorslag geven. Al bij zijn allereerste debat, over de regeringsverklaring, kreeg Rutte een voorproefje van hoe nauw dat luistert. Hij maakte een opmerking over aankomende bewindslieden met dubbele paspoorten en moest die van CDA-fractieleider Van Haersma Buma onmiddellijk weer inslikken. Niet omdat er inhoudelijk iets mis was met Ruttes opmerking, ook niet omdat Van Haersma Buma zelf er moeite mee had, maar omdat die laatste rekening heeft te houden met alle gevoeligheden in zijn eigen partij. Rutte zal dus nóg voorzichtiger moeten zijn om de vier niet nogmaals tegen zich in het harnas te jagen.

Lees verder in de Volkskrant.