Niet elke Nederlander heeft een gezicht dat op het paspoort past

AMSTERDAM - Het begon met zijn eigen nieuwe paspoort. Hein Daanen, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en verbonden aan TNO in Soesterberg had een foto liggen en vroeg zich af of die niet gewoon te gebruiken zou zijn. 'Ik ben naar de eisen van het paspoort gaan kijken en verbaasde me over normen voor hoogte en breedte van het gezicht. Dat impliceert een bepaalde verhouding, waarvan ik me meteen afvroeg of alle Nederlanders daar in zouden passen.'

Sinds vorige week is het antwoord: nee, het paspoort past niet iedereen, omdat ze een buitensporig breed of juist lang gezicht hebben. Bovendien weet Daanen hoeveel Nederlanders: 2,7 procent van de volwassenen. Oftewel meer dan 378 duizend personen van 14 jaar of ouder.
 
Ook in China en Griekenland
Daanen publiceerde zijn bevindingen in een vakblad voor gezondheidskundigen (Journal of BTHA). Ook in China en Griekenland gelden foto-eisen die groepen paspoortdragers in de problemen kunnen brengen, aldus Daanen.
 
Volgens de voorschriften heeft een portretfoto voor een Nederlands paspoort een hoofdhoogte van 36 tot 30 millimeter, en een gezichtsbreedte van 16 tot 20 mm. De verhouding van hoogte en breedte ligt daarmee tussen de minimaal 1,3 en maximaal 1,875.
Ambtenaren op het gemeentehuis hebben een mal waarmee ze de toelaatbaarheid van een aangeleverde foto toetsen.
 
In principe zijn overschrijdingen niet geoorloofd, wel kunnen uitzondering worden gemaakt. In de praktijk zijn er zelden hooglopende conflicten en worden waar nodig uitzonderingen gemaakt, weet Daanen na gesprekken op het ministerie van Buitenlandse Zaken. 'Maar vaak vergt een ontheffing een hoop geregel en vertraging.'
 
Database
Daanen ontdekte dat de paspoorteisen lang niet iedereen passen door een vergelijking met de database die hij in 2000 voor TNO maakte van de lichaamsverhoudingen van Nederlanders. Daartoe werden 1.250 personen met een laserscanner in drie dimensies vastgelegd. De gegevens worden volop gebruikt door onder meer de automobielbranche en kledingfabrikanten.
 
Maar de uitkomsten tonen ook aan dat ongeveer een op de veertig Nederlandse gezichten niet passen binnen de vereiste afmetingen op de paspoortfoto. In China voldoet bijna 4 procent van de gezichten niet aan de normen. En in Griekenland zelfs bijna 5 procent.
Daanen: 'Aangezien gemeenten niemand vanwege zijn hoofd een paspoort kunnen weigeren, zou mijn advies zijn om de regels te verruimen en alleen een minimale hoogte in de wet te eisen. Van de EU mag dat en het zal een hoop gedoe schelen.'
 
Het ministerie zegt geen signalen te hebben dat zich in de praktijk problemen voordoen met aangeleverde pasfoto's.