'Chaos in de gehandicaptenzorg dreigt'

AMSTERDAM - Door de kabinetsplannen met zorg voor verstandelijk gehandicapten dreigen chaos en bureaucratie. Dit zegt Greet Prins, directeur van gehandicapteninstelling Philadelphia.

Door de plannen van het kabinet moet Philadelphia straks zaken doen met 220 gemeenten en zeven zorgverzekeraars. Nu regelen tien werknemers alle zaken met 29 'zorgkantoren'. Philadelphia heeft op 800 locaties in het land ruim achtduizend werknemers die voor evenzoveel verstandelijke gehandicapten zorgen.
 
Verstand van zaken
Het kabinet wil de gehandicaptenzorg in handen geven van verzekeraars en gemeenten. Nu is er een zelfstandige uitvoeringsregeling van de gehandicaptenzorg. Prins vindt het een goed plan dat de zorgverzekeraars verantwoordelijk worden voor gehandicapten die in een instelling wonen. Deze verzekeraars hebben in haar ogen verstand van zaken.
 
Zij voorziet echter grote problemen als de gemeenten verantwoordelijk worden voor de ondersteuning van gehandicapten die zelfstandig wonen. 'Dan krijg ik te maken met zo'n 220 gemeenten waar wij cliënten hebben. Al die gemeenten moeten kennis opbouwen. Als zij tegelijkertijd ook nog eens verantwoordelijk worden voor de jeugdzorg, zoals het kabinet aankondigt, kan dat een enorme chaos geven. Bij ons dreigt een enorme bureaucratie als we contact met al die gemeenten moeten onderhouden. Als zij de gehandicaptenzorg gaan aanbesteden, dreigen dezelfde problemen als bij de thuiszorg. Inschrijving op zo'n aanbesteding is elke keer een boekwerk van zo'n vijftig pagina's. Dat is een enorme klus.'
 
In de thuiszorg ontstond de afgelopen jaren een kaalslag omdat gemeenten deze zorg aan de goedkoopst werkende organisatie gunden. Daardoor verschraalde de zorg en raakten thuiszorgorganisaties in problemen. Meavita, een organisatie met twintigduizend werknemers en 100 duizend klanten ging in 2009 failliet. Inmiddels heeft de Tweede Kamer op initiatief van de SP besloten dat gemeenten de thuiszorg niet meer hoeven te veilen en niet meer aan de goedkoopste aanbieder hoeven te gunnen.
 
Premies
Prins voorziet ook op een ander punt vergelijkbare problemen als bij de thuiszorg. Bij zorg die de gemeenten uitvoeren is sprake van een voorziening. 'Dat betekent dat als het geld op is, er geen zorg wordt gegeven', zegt Prins. Bij de zorg die verzekeraars gaan regelen bestaat dat probleem niet omdat daar het recht op zorg blijft bestaan. Als de uitgaven harder stijgen dan begroot, gaan de premies omhoog. Nu is bij alle gehandicaptenzorg een recht op zorg.
 
Philadelphia kreeg twee jaar geleden landelijke bekendheid omdat het aan de rand van faillissement stond. Door een reeks mislukte projecten was het vermogen van 34 miljoen euro vrijwel verdampt. De aanschaf van kasteel Beverweerd bij Werkhoven en een hotel op Schiermonnikoog waren hiervan het symbool. Met het oog op marktwerking in de zorg had Philadelphia een alliantie gevormd met ouderenzorgorganisatie Woonzorg en thuiszorgorganisatie Evean.
Prins zou in het bestuur van deze alliantie komen maar werd bestuurder bij Philadelphia om de problemen het hoofd te bieden. De alliantie is alweer ontbonden. 'Die visie paste misschien bij die tijd toen steeds over marktwerking werd gepraat. Maar dat tij is gekeerd.'
Prins voerde een sanering uit waarbij ruim 150 banen verdwenen. 'We gaan weer terug naar de kern: kleinschalige zorg verlenen aan verstandelijk gehandicapten. Alles wat daar niet direct mee te maken heeft, is eruit', zegt Prins.