Limburger mijdt de buren

MAASTRICHT - In de provincie Limburg vindt minder dan gemiddeld contact plaats tussen buren. Limburgers hebben weinig vertrouwen in de medemens en politiek. Er zijn in de provincie relatief weinig vrijwilligers.

Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek, uitgevoerd over de jaren 1997-2009. Een sterke leegloop van kerken, sluiting van kleine winkels in dorpen en een relatief laag opleidingsniveau heeft de sociale samenhang uitgehold.
 
Terugloop van vrijwilligers
Opvallend, vindt onderzoeker en bijzonder hoogleraar sociale statistiek aan de Universiteit van Maastricht Hans Schmeets. 'Limburg staat bekend om zijn gezellige carnavalsvierders. Maar het beeld van een bloeiend verenigingsleven is blijkbaar achterhaald.' De professor beklemtoont de terugloop van vrijwilligers. 'Die is vooral in Zuid-Limburg aanzienlijk lager dan het landelijk gemiddelde. In de top 25 van gemeenten met het laagste aandeel vrijwilligers staan zes Limburgse.'
 
Volgens Schmeets speelt een grote sociaal-economische achterstand in combinatie met vergrijzing een grote rol bij de afnemende sociale samenhang. 'Limburg kent relatief veel uitkeringsgerechtigden en lager opgeleiden. Deze groep heeft minder contacten in de samenleving en zo minder kans om bijvoorbeeld vrijwilliger te worden. Daarnaast zijn vrijwilligers met name jongere mensen die zich inzetten op scholen en sportverenigingen. Met de relatief sterke vergrijzing in Limburg lopen ook deze aantallen terug.'
 
Vertrouwen is kwijt
Volgens CBS-onderzoeker en hoogleraar demografie aan de Universiteit van Amsterdam Jan Latten moet er meer aandacht komen voor achterstandsgebieden buiten de grote steden. 'Het vertrouwen in elkaar, in de politiek en in instituties is laag. Met daarbij het gebrek aan toegang tot moderne communicatievormen, ontstaat nieuwe problematiek. Men is de binding en het vertrouwen in een snel veranderende wereld kwijt.'
 
Afbrokkelende samenhang heeft ook te maken met de krimpende kerk. Schmeets. 'Grote aantallen katholieken lopen weg uit kerken. Daardoor verdwijnt een belangrijke bindende factor. Gesprekken na de kerkdienst in cafés, tussen hoger en lager opgeleiden, rijk en arm, vinden structureel minder plaats.'
 
Beide onderzoekers zien heil in het aantrekken van hoger opgeleiden en jongeren. Deze groep heeft gemiddeld meer vertrouwen in de toekomst, de politiek en in elkaar. Ook zijn zij actiever in het verenigingsleven en als vrijwilliger. Allemaal goed voor sociale samenhang.