de site van

Scholieren beheersen hun taal

Van onze verslaggever Robin Gerrits − 28/08/10, 05:00

Leerlingen beheersen hun taal aan het eind van de basisschool veel beter dan vaak wordt gedacht. Sterker, in het spellen van werkwoorden maken ze vrijwel geen fouten.

Ouders bij een school (Joost van den Broek/de Volkskrant)

Jammer genoeg leren ze dat bijna allemaal in de loop van de middelbare school weer af: zowel op vmbo, havo als vwo is de beheersing van de werkwoordspelling bij het eindexamen een stuk slechter dan die aan het eind van de basisschool.

Tot die conclusie komt Jannemieke van de Gein, onderzoeker op het gebied van taalonderwijs, in het maandblad Onze Taal, dat vrijdag verschijnt. ‘Het voortgezet onderwijs laat het onderhoudswerk bij werkwoordspelling lelijk liggen’, zegt ze.

Van de Gein onderzocht in het kader van de periodieke peiling naar het onderwijsniveau de werkwoordspelling aan het eind van groep 8. Ze deed dit in opdracht van Cito in Arnhem. In een willekeurige stapel van 322 brieven van achtstegroepers kwamen in totaal 3.484 werkwoordvormen voor. Slechts 98 daarvan waren fout gespeld. ‘In 77 procent van die brieven komt geen enkele fout gespelde werkwoordvorm voor.’ Uit een studie van eindexamenteksten van havisten en vwo’ers bleek dat daar slechts 40 procent foutloos was.

Voortgezet onderwijs

Van de Gein ging na wat het na te streven eindniveau voor woordspelling is voor leerlingen die aan het eind van het voortgezet onderwijs zitten. Dat niveau is laag: de beheersing van werkwoordvormen als in wat gebeurt daar en hij houdt van disco worden pas vier en vijf jaar ná de basisschool bekend verondersteld. Daarmee laat het ministerie van Onderwijs de lat zakken tot ver onder het niveau dat basisschoolleerlingen normaal gesproken kunnen halen, stelt Van de Gein.

‘Dat is toch mal. In plaats van ervoor te zorgen dat in het voortgezet onderwijs wordt voortgebouwd op de goede beheersing aan het eind van de basisschool, stel je een lage eindnorm, waardoor ook het niveau op de basisschool kan dalen.

‘Zo bereik je het omgekeerde van wat je wilt. Is er eindelijk eens iets wenselijks haalbaar, hoeft het verdorie weer niet.’

Volgens het ministerie van Onderwijs is het logisch dat leerlingen in de door Van de Gein onderzochte brieven, immers een vrije schrijfopdracht, moeilijke werkwoordsvormen vermijden.

‘Betekent dat dan dat ze de werkwoordsvormen beheersen? Nee’, zegt een woordvoerster van staatssecretaris Van Bijsterveldt. ‘Taalvaardigheid is veel meer dan alleen spelling, ook leesvaardigheid en mondelinge vaardigheden zijn van wezenlijk belang. We beginnen dit jaar met de referentieniveaus, die voor het eerst van basisschool tot en met het mbo gedetailleerd vastleggen wat een leerling moet kennen en kunnen. Maar de lat moet omhoog. Daarom zijn ook nog streefniveaus vastgelegd.’