Met name de linkse partijen uiten dinsdagmiddag tijdens het Tweede Kamerdebat over het eindverslag van oud-informateur Opstelten grote kritiek op het verloop van de formatie.
‘Een volstrekt chaotische situatie’. Zo typeerde PvdA-leider Job Cohen dinsdag de situatie dat VVD, PVV en CDA de onderhandelingen over rechts willen hervatten, nadat deze vrijdag waren stopgezet wegens een gebrek aan vertrouwen. ‘In goed Nederlands noemen we dit een zooitje’, aldus Cohen tijdens het debat in de Tweede Kamer over de kabinetsformatie.
Volgens de PvdA-leider spelen de drie partijen VVD, PVV en CDA ‘uit partijbelang met de toekomst van dit land’. De rechtse coalitie zal volgens Cohen geboren worden uit angst dat een van hen de schuld zou kunnen krijgen dat het rechtse kabinet er niet gekomen is.
Cohen deed vooral een beroep op het CDA om niet mee te werken aan een minderheidskabinet met VVD dat gedoogsteun van de PVV nodig heeft. In een tijd van economische crisis en dat ingrijpende maatregelen nodig zijn, bijvoorbeeld in de sociale zekerheid, is volgens de PvdA-leider een meerderheidskabinet nodig dat verbindend optreedt. ‘Dat kan geen kabinet zijn, waarbij alleen rechts Nederland de vingers kan aflikken’, stelde hij.
GroenLinks-leider Femke Halsema hekelde ‘de sfeer van provocatie en polarisatie’ in de onderhandelingen over een rechts kabinet tussen VVD, PVV en CDA. Ze typeerde ze de rechtse formatie met een vastgelopen autootje; op de manier waarop PVV-leider Geert Wilders het kabinet Balkenende IV ooit heeft neergezet.
Halsema: ‘Papa Rutte aan het stuur. Hij denkt ik laat de pret niet drukken, want ik mag er met het hele rechtse span op uit: een uitje om je vingers bij af te likken.’ Bijrijder is CDA-fractieleider Maxime Verhagen. ‘Op de achterbank in het midden zit puberzoon Geertje. Hij heeft de bestemming mogen kiezen, maar toen gooide hij de kont tegen de krib.’
De GroenLinks-fractievoorzitter vroeg VVD-leider Mark Rutte of hij het nog aandurft zelf een regeerakkoord te schrijven.
D66-leider Alexander Pechtold heeft kritiek op de oud-informateur. Pechtold vindt dat Opstelten het proces, dat inmiddels ‘een farce’ begint te worden, beter in de hand had moeten houden. Volgens Pechtold was het ‘primair de taak’ van Opstelten ‘als vertegenwoordiger van de Kroon, en niet als partijpoliticus om het proces in de hand te houden in plaats van met de natie drie dagen naar een zware eikenhouten deur te gaan zitten staren...’
De D66-leider meent dat PVV-leider Geert Wilders ‘opnieuw aan de touwtjes trekt’. Volgens Pechtold heeft het er ‘alle schijn van’ dat Wilders ‘toch zijn marionettenkabinet krijgt’. CDA-Kamerlid Ab Klink is volgens Pechtold ‘onder verdachte omstandigheden’ van de wagen gevallen en nu lijkt de karavaan gewoon verder te trekken.
Een groep wijze personen die boven de partijen staan, zou een conceptregeerakkoord moeten schrijven stelde fractieleider Marianne Thieme tijdens het debat. Daarin heeft hij vastgesteld dat het niet mogelijk is gebleken om met VVD, CDA en PVV een rechts minderheidskabinet te vormen. Omdat ook andere varianten volgens Thieme op blokkades in de Kamer stuiten, bepleit ze een ‘onconventionele oplossing’. Zo'n groep wijzen zou volgens Thieme moeten kijken hoe de verscheidene crises die Nederland en de wereld teisteren, kunnen worden bestreden
SGP-leider Kees van der Staaij vindt dat VVD, PVV en CDA zich schuldig hebben gemaakt aan een ‘verbazende en onhoffelijke gang van zaken. Het had anders gekund en gemoeten.’ Van der Staaij zei dat in het Kamerdebat over de kabinetsformatie. Volgens hem is de formatie er een van ‘verrassende wendingen’.
Rutte noemde het moment dat VVD, PVV en CDA besloten de onderhandelingen over een rechts kabinet te hervatten ‘uiterst ongelukkig.’Op datzelfde moment was koningin Beatrix nog bezig met de adviesronde, waarbij ze alle fractieleiders in de Tweede Kamer spreekt, omdat vorige week de onderhandelingen over de rechtse coalitie waren vastgelopen.
ChristenUnie-fractievoorzitter André Rouvoet zei dat Rutte het staatshoofd heeft geschoffeerd. Maar de VVD-leider stelde ‘dat soms dingen lopen zoals ze lopen’. Hij zei ‘geen spelletjes’ te willen spelen.
Rutte wees erop dat dinsdag een nieuw feit was ontstaan, omdat na het mislukken van de onderhandelingen over rechts PVV-leider Geert Wilders aangaf weer te willen praten. Volgens de VVD-leider past het hem niet om dan te zeggen: ‘Daar reageer ik niet op. Terwijl iedereen weet dat de VVD het liefst een rechts kabinet wil.’
VVD-leider Mark Rutte wil dat PvdA-leider Job Cohen stopt met het oproepen van ‘spookbeelden’ over hoe er in het buitenland gereageerd zou worden op de mogelijke politieke samenwerking tussen VVD, PVV en CDA.
Rutte verwees naar de situatie in Denemarken en Zwitserland waar in een vergelijkbare samenstelling volgens hem de regering volop internationale contacten heeft en de plaatselijke economie floreert. Hij maakte duidelijk dat de verschillen tussen VVD en CDA aan de ene kant en de PVV aan de andere kant over de islam geen probleem hoeven te vormen voor samenwerking. Rutte kondigde aan, dat als hij premier is, ‘in de meest stevige termen’ afstand zal nemen van PVV-leider Geert Wilders als die zich heel negatief uitlaat over de islam of moslims. De VVD-leider zei dat het zijn ambitie is om straks de premier te zijn van zoveel mogelijk inwoners van Nederland.
Volgens CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen sprak de Limburgse priester en voorman van de katholieken Wiel Nolens in de jaren twintig ‘ware woorden’ toen hij stelde dat hij alleen in ‘uiterste noodzaak’ met de socialisten wilde regeren.
Verhagen werd in het Kamerdebat uitgedaagd door PvdA-fractievoorzitter Job Cohen, die Nolens aanhaalde om aan te geven dat het CDA de afgelopen maanden nooit met de PvdA wilde regeren en altijd had afgekoerst op samenwerking met VVD en PVV.
Verhagen ontkende dat en herhaalde dat het de PvdA was geweest die onderhandelingen over een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA had geblokkeerd. Cohen had bovendien aangedrongen op een onderzoek naar een rechts kabinet. Maar Verhagen zei ook: ‘Ik constateer dat de heer Nolens in het verleden ware woorden heeft gesproken.’
PVV-leider Geert Wilders is nog steeds bezorgd om de twee resterende dissidenten in de CDA-fractie. Hij wil daar nog met CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen over praten.
Wilders eist niet langer dat de twee vooraf schriftelijk verklaren dat ze zich zullen neerleggen bij het eindresultaat van de onderhandelingen tussen VVD, PVV en CDA. 'Maar de zorgen zijn er nog', zei Wilders dinsdag tijdens een Kamerdebat met informateur Ivo Opstelten (VVD).
Wilders meldde dinsdagochtend dat hij toch verder wil praten met VVD en CDA. Vrijdag vond hij het CDA nog te instabiel, maar door het vertrek van Ab Klink is dat veranderd. 'Het vertrouwen is terug, want de grootste criticaster is weg.'
Een van de twee dissidenten in de CDA-fractie, Kathleen Ferrier, zei dinsdag dat ze nog steeds bezwaren heeft, maar het eindresultaat van de onderhandelingen afwacht.
Volgens Wilders is het de bedoeling de onderhandelingen over een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van PVV onder leiding van informateur Ivo Opstelten te hervatten, daar waar ze vorige week zijn gestopt. Hij sloot uit dat de PVV regeringsverantwoordelijkheid zal gaan dragen en bewindspersonen voor het kabinet zal leveren. ‘Ik denk dat wij als gedoogpartij onze verantwoordelijkheid nemen’, zei de PVV-leider in reactie op vragen van SP-collega Emile Roemer.
© - Alle rechten voorbehouden.
Lees de gebruiksvoorwaarden.
Volg het nieuws op onze zustersite in België www.demorgen.be.
Nieuws:
Belgisch nieuws,
buitenlands nieuws,
wetenschap,
gezondheid,
stand der dingen.