‘Net kleine kinderen, die prominenten’

Mieke Hummelink (‘mijn leeftijd zeg ik niet ’), CDA-lid in Dongen, coördineert bedrijvenbezoeken voor de partij:

‘Wat de prominenten doen, lijkt wel een hetze tegen de PVV. Ik ben niet van de partij van Wilders, maar ik zie wel dat die voor vernieuwing is, zoals bij zorg en veiligheid, en natuurlijk in het allochtonenbeleid. Ik denk dat het tijd is voor verjonging en Wilders is nu even de jonge hond. Als het met hem niet lukt hebben we zó weer nieuwe verkiezingen. De angst voor een splitsing in het CDA begrijp ik wel. Op zichzelf is een splitsing niet goed, maar misschien zijn we wel toe aan een opschoning van CDA-leden. Dat moet dan maar.’

Nol Beckers (53), CDA-lid en burgercommissielid in Maastricht:

‘De partijleden die nu laatdunkend ‘mastodonten’ worden genoemd, verdienen die houding niet. Ze hebben gelijk dat de partij door deze kwestie gespleten raakt: er zijn mensen die vinden dat je juist wel of juist niet met Wilders kunt samenwerken. Ik vind van niet. We zijn in juni al een hoop kiezers aan de PVV kwijtgeraakt. Door samenwerking met Wilders kunnen we nu ook de traditionele achterban verliezen. We hadden nooit aan de onderhandelingstafel moeten zitten. Er is te veel gedacht vanuit de cultuur van het CDA als bestuurspartij.’

Karin Wagt (44), CDA-raadslid in Eindhoven:

‘Op regionaal niveau zie ik de partij niet snel splijten over de kwestie-PVV. Je kunt zelfs zeggen dat de partij allang gespleten is: tussen de landelijke top en de regio. Eindhoven is de vijfde stad van het land, maar rond de voor ons slecht verlopen verkiezingen hebben we niet veel van het landelijk bestuur gehoord. Misschien kunnen de bezwaren van de prominenten een splitsing veroorzaken in de landelijke top.

Ik vind de PVV een verschrikkelijke partij. Maar er hebben er méér op gestemd dan op het CDA, dus Nederland wil dit blijkbaar. Het land moet nu eenmaal bestuurd worden.’

Jac Breugelmans (55), CDA-fractielid in Roermond:

‘De gedachte dat de partij er onderdoor zou gaan: ik zie daar geen enkele aanleiding toe. De actie van de prominenten vind ik niet netjes. Als je het spelletje niet meespeelt, moet je je ook niet met de spelregels bemoeien. Het zijn allemaal mensen die buiten de politiek staan. Geen enkel gemeenteraadslid heeft zich bijvoorbeeld bij de oproep aangesloten. Misschien is dat al een scheiding: tussen degenen die nog politiek actief zijn in het CDA en degenen die dat niet zijn.

Zolang Wilders’ opvattingen het beleid niet belemmeren, mag hij vinden wat hij wil, ook al denk ik zelf niet zo. Op zijn partij hebben 1,5 miljoen mensen gestemd. Hij zal zich straks moeten houden aan de grondwet, zoals iedereen.’

Gaby van den Waardenburg (23), actief lid van het CDJA en burgercommissielid van de CDA-fractie in Helmond:

‘Ik ken in mijn eigen omgeving niemand die vindt dat je absoluut niet met de PVV mag samenwerken. Waarom zou je niet met de PVV kunnen onderhandelen? Wilders zal natuurlijk belangrijke zaken als de vrijheid van godsdienst moeten accepteren. En ondertussen denk ik dat hij ook wel begrijpt dat hij niet kan doorgaan met het stelselmatig stigmatiseren van mensen van één bevolkingsgroep. Misschien zou inderdaad niet geaccepteerd worden wanneer hij hetzelfde zou roepen over joden of christenen. Maar ik vind dat je nooit iemand van tevoren moet uitsluiten, wat hij ook zegt.’

Ferry Veerman (33), fractievoorzitter van het CDA in Edam-Volendam:

‘CDA en PVV hebben op het punt van geloof wel heel andere standpunten, maar dat is geen beletsel voor deze vorm van coalitie. Het zou een probleem worden als ze zouden toetreden tot de regering. Het land moet wel bestuurd worden. We zijn nu bezig met deze coalitie. Laten we dan eerst het onderhandelingsresultaat afwachten. Het is een goed principe dat daarna de achterban er iets over zegt. Daarvoor komt er een congres. Daar wil ik wel heen, maar ik kan me niet voorstellen dat ik dan tegen zal stemmen. Er zal echt geen akkoord komen als er dingen in staan die tegen onze principes ingaan.’

Martien van Gurp, 58 jaar, raadslid Zwolle:

‘Vandaag een brief, morgen een brief. Het zijn net kleine kinderen, die prominenten. Die denken dat ze nog steeds de dienst uitmaken in de partij. Ik wacht gewoon het onderhandelingsresultaat af. Het lijkt me sterk dat daar iets uit komt waar het CDA niet achter kan staan.

Een scheuring in de partij? Die heeft al plaatsgevonden. Heel veel van onze stemmers zijn naar de PVV. Die prominenten willen de PVV geen kans geven, maar we weten pas waar de PVV voor staat als dat onderhandelingsresultaat er komt. Tot dan toe kunnen ze alles roepen. Als we nu de onderhandelingen stoppen, zullen er nog veel meer kiezers naar de PVV gaan.

Laatst was er een moslim-extremist opgepakt in India. Die zei dat christenen onkruid zijn. Zulke dingen zegt de PVV niet over moslims. Bovendien: je hoeft alleen maar je boerenverstand te gebruiken om te weten dat hun extreme standpunten nooit worden uitgevoerd. Daar is gewoon geen meerderheid voor.’

Bouke Durk Wilms (47), fractievoorzitter CDA Emmen:

‘Het is vreemd dat die prominenten nu elke dag met een brief komen. Principes zijn mooi, maar je wordt er altijd mee om je oren geslagen. Ik vind dat we deze onderhandelingen moeten afmaken. Ik weet wel dat Wilders mensen uitsluit. Maar als hij erin slaagt dat soort punten in het akkoord te krijgen, wat ik helemaal niet verwacht, kun je op het congres altijd nog nee zeggen.

In onze vroeger dieprode gemeente is de PVV nu de grootste partij. Heel veel CDA-stemmers kozen nu PVV. Die moeten we niet in een hoek drukken. Mijn zorg is wel dat het CDA uit elkaar kan vallen als het tot samenwerking met de PVV komt. Maar op zo’n moment moet je leiderschap tonen. En de CDA-leden moeten elkaar vasthouden.’

Petra Doornenbal (38), fractievoorzitter CDA in Provinciale Staten Utrecht:

‘Het is waar: als er een partij zou zijn die dezelfde dingen over joden of christenen zou zeggen die Wilders over moslims zegt, dan zou dat wel harder binnenkomen. Maar als Maxime Verhagen zegt dat hij kan onderhandelen binnen de kaders die het CDA heeft gesteld, moeten wij daar vertrouwen in hebben. Ik ben overtuigd van de kunde van Maxime Verhagen en Ab Klink.

Ik verwacht niet dat het CDA zal splijten. Wie dat denkt, weet niet waarover het gaat. Iedereen in het CDA heeft in deze discussie heel veel begrip voor elkaar.’

Nico Slagter (47), fractievoorzitter CDA Stede-Broec:

‘Wat ons verbaast aan die prominenten is: hoe kan een mens een mening hebben over een onderhandelingsresultaat dat hij nog niet kent? Geert Wilders maakt hele korte statements waar wij het absoluut niet mee eens zijn. Maar neem van mij aan dat er straks geen islamitische scholen dicht gaan, en dat de ontwikkelingssamenwerking niet stopt. Hij zegt het wat scherper. Neem etnische registratie: die is eerder al geopperd door CDA en PvdA. Wat Wilders zegt is niks nieuws, maar hij zegt het wat korter. En de meerderheid van Nederland vindt dat het wat scherper kan.

Een splitsing in het CDA? Daar hoor ik niets over in mijn omgeving. Het is maar een handjevol dat tegen onderhandelen met de PVV is. En bovendien: heel veel mensen zijn al op Wilders gaan stemmen.’