Crisis der Lage Landen

De Lage Landen verkeren in crisis. Bijna drie maanden na de parlementsverkiezingen van 9 juni (Nederland) en 13 juni (België) is de kabinetsformatie in beide landen terug bij af. ‘Chaos in het Westen’, zo vatte de Oostenrijke krant Krone zaterdag de dubbele politieke patstelling samen.

De Franse krant Le Monde bracht zondag in een commentaar op de voorpagina één diagnose voor twee landen: de ‘ziekte van het populisme’. België en Nederland, aldus de krant, ‘lange tijd gezien als voorbeelden vanwege de kunst van het compromis, lijden aan dezelfde kwalen’.

De opkomst van een egoïstisch populisme is een van de kwalen. Een publieke opinie die zich afkeert van een politiek systeem dat ‘buiten adem’ is een tweede. De versplintering van het politieke landschap is een derde.

Dat constateren, in gesprek met de Volkskrant, ook politicologen die in beide landen werkzaam zijn. Zij wijzen bovendien op het gebrek aan vertrouwen dat in beide politieke crises een grote rol speelt. Het onderling vertrouwen is volgens hen afgekalfd door de komst van rebelse nieuwkomers, die inmiddels zowel in België als in Nederland het politieke landschap domineren. Ondanks alle verschillen profileert zowel de PVV van Geert Wilders als de Vlaams-nationalistische N-VA zich als anti-establishmentpartij.

Beide partijen hameren bovendien op thema’s die volgens hun tegenstanders de natie kunnen splitsen: in Nederland het samenleven van immigranten en autochtonen, in België de staatkundige ordening. Waalse politici hebben dit weekeinde voor het eerst gezinspeeld op een mogelijk einde van de Belgische staat. De Franstaligen liepen, anders dan sommige van hun Vlaamse collega’s, nooit te koop met het doemscenario. Preformateur Elio Di Rupo diende vrijdagmiddag zijn ontslag in bij de koning.