JSF voorlopig van de baan

VVD-leider Mark Rutte is tegen de aanschaf van de JSF in de komende kabinetsperiode. Bij gebrek aan een Kamermeerderheid is een besluit over het omstreden Amerikaanse gevechtsvliegtuig daarmee voorlopig van de baan.

Volgens welingelichte bronnen op het Binnenhof wil Rutte wel een tweede testtoestel aanschaffen, om deelname van Nederlandse bedrijven aan de ontwikkeling en de productie van de Joint Strike Fighter te waarborgen. De liberaal heeft dat kenbaar gemaakt tijdens de – mislukte – formatiebesprekingen over Paars-plus.

Het kabinet-Balkenende IV overleefde vorig jaar ternauwernood een crisis over de aankoop van een eerste testtoestel. De tegenstribbelende coalitiepartij PvdA legde zich erbij neer, op voorwaarde dat een definitief besluit over de aanschaf van tientallen vliegtuigen zou worden doorgeschoven naar 2012.

Rutte realiseert zich dat ‘de wapenorder van de eeuw’ in tijden van forse bezuinigingen op zorg, onderwijs en sociale zekerheid uiterst gevoelig ligt in de samenleving. Voor de aanschaf van de JSF is ruim 6 miljard euro uitgetrokken, ofwel eenderde van het bedrag dat het beoogde kabinet-Rutte wil bezuinigen.

Gelet op de politieke krachtsverhoudingen kan de VVD, die ooit zei dat de JSF ‘koste wat het kost’ moest worden aangeschaft, zich een koerswijziging veroorloven. Geert Wilders’ PVV, waarmee VVD en CDA onderhandelen over de vorming van een nieuw kabinet, is een fervent tegenstander. In het verkiezingsprogramma staat in vetgedrukte letters: ‘En vooral: we zijn tegen de aanschaf van de JSF.’

Van de grote partijen in de Tweede Kamer is alleen het CDA nog een uitgesproken voorstander, al zegt die partij in het verkiezingsprogramma slechts dat Nederland ‘partner in het JSF-programma’ moet blijven. In feite betekent dat de aankoop van een tweede testtoestel, zoals Rutte wil. De PVV was daar vorig jaar tegen, maar zou er nu vrede mee kunnen hebben omdat het een relatief laag bedrag – zo’n 100 miljoen euro – betreft.