de site van

Slijtvast imago als puinruimer

Bart Dirks, Theo Koelé − 23/04/10, 21:49

Toen Ivo Opstelten in april 2008 voorzitter van de VVD werd, zei de toenmalige Rotterdamse burgemeester dat de liberalen minstens 35 zetels moesten halen bij de volgende verkiezingen. ‘Lukt dat niet en heb ik geen goed verhaal, dan ben ik weg.’

Het klonk lachwekkend, in een periode dat de partij beduidend minder virtuele dan echte (21) Kamerzetels had. Maar gestaag lijkt Opstelten een goed verhaal te krijgen: de trend in alle opiniepeilingen is opwaarts. Maurice de Hond gunt de VVD momenteel 30 zetels, 2 meer dan vorige week.

Waarom gaat het zo goed met de VVD? Omdat het slecht gaat met de economie. ‘Economische groei stimuleren’ moet de belangrijkste prioriteit zijn van de landelijke politiek, blijkt uit onderzoek van TNS Nipo en de Universiteit van Amsterdam voor de Volkskrant. En de kiezer associeert vooral de VVD met de beste oplossingen voor economisch herstel.

Partijleider en fractievoorzitter Mark Rutte werkt al anderhalf jaar, sinds de economische crisis in alle hevigheid losbarstte, aan dat imago. Hij verweet het kabinet stelselmatig de problemen te onderschatten en stil te zitten. Na Prinsjesdag diende hij een motie van wantrouwen in tegen het voltallige kabinet, onder het motto: als u niet regeert, kunt u beter gaan.

20 miljard bezuinigen

De liberalen willen na de verkiezingen graag ‘puinruimen’ en de overheidsfinanciën saneren. Het verkiezingsprogramma, getiteld Orde op zaken, omvat 20 miljard aan bezuinigingen tot 2015, oplopend tot 30 miljard in de jaren daarna. Alleen de PVV pakt forser uit. Het partijcongres van de VVD zal dit weekeinde in Arnhem het programma vaststellen.

De partij lijkt stemmenwinst te boeken ten koste van het CDA. Dat viel ook al op bij de gemeenteraadsverkiezingen, toen de VVD goed scoorde in Noord-Brabant. Niet toevallig is de aftrap van de verkiezingscampagne, op 15 mei, in Den Bosch.

De gestage stijging in de peilingen loopt ook parallel aan de daling van de PVV, de partij van het gewezen VVD-Kamerlid Geert Wilders. De liberalen profiteren van het feit dat thema’s als integratie en immigratie onder de bevolking aan belangstelling hebben ingeboet.

De VVD presenteert zich vanouds als hoedster van law and order, maar een pleidooi voor knieschoten (zoals de PVV hield) krijgen de liberalen niet over de lippen. Ook veiligheid is trouwens een thema dat in de ogen van kiezers ondergeschikt is aan economische problemen. Op dat terrein denkt 24 procent van de ondervraagden dat de VVD de beste oplossingen heeft. Op plek twee, met 17 procent, volgt de PVV.

Wil het thema economie het beste uit de verf komen voor de VVD, dan moeten de liberalen vooral de confrontatie zoeken met de PvdA. ‘Orde op zaken stellen’ versus ‘vooruitschuiven’, heet het binnen de partij.

Tweestrijd

Of de verkiezingsstrijd die wending neemt, staat te bezien. Wordt het misschien toch een steekspel tussen de zittende premier Jan Peter Balkenende en diens belangrijkste uitdager, Job Cohen?

Een tweestrijd met Cohen is ook niet zonder risico’s voor Rutte. Volgens het onderzoek van de Volkskrant is Cohen de favoriete premier van de kiezers. D66-leider Alexander Pechtold komt op de tweede plaats, Rutte is nummer drie. Hij laat Balkenende net achter zich.

Opmerkelijk is dat VVD-coryfee Opstelten, de man die mikt op 35 zetels, iets meer vertrouwen geniet dan Rutte. Toch is het onwaarschijnlijk dat de VVD Opstelten naar voren schuift als kandidaat-premier. Rutte heeft de smaak te pakken en gaat zelf voor het hoge ambt.

Bij eventuele besprekingen over de vorming van een nieuw kabinet sluit de VVD geen partij op voorhand uit. Maar de PvdA lijkt geen logische coalitiegenoot. Onder Paars, eind vorige eeuw, konden meningsverschillen gemakkelijk worden afgekocht, want het waren jaren van economische voorspoed. Het ‘puinruimen’ doet de VVD het liefst met CDA, D66 en desnoods een vierde partij.