NS gebruikt digitale wapens tegen geklodder op bananen

Spuiters aller landen opgelet! De Nederlandse Spoorwegen hanteren voortaan een nieuw wapen in de strijd tegen graffiti. Digitale middelen moeten een eind maken aan het geklodder op treinen....

Graffiti mag dan als tijdsverschijnsel uit de publieke belangstelling zijn geraakt, de NS worstelt nog steeds met het probleem. Vorig jaar kalkten graffitischrijvers zo'n 28 duizend vierkante meter aan NS-materieel vol. De graffitispuiter die een treinstel - ook wel bak of banaan genoemd - 'pakt', verwerft groot respect bij zijn collega's. De NS heeft minder waardering voor zulke spuitactiviteiten: de jaarlijkse schadepost bedraagt zo'n 10 miljoen gulden.

Frissens werk is er op gericht de schade op de daders te verhalen. Bij een heterdaad duikt Frissen in zijn archief om te bekijken of de aangehouden spuiters nog meer op hun kerfstok hebben. 'Als je vier jaar geleden bent gestopt, kun je vandaag nog worden opgepakt', zegt Frissen strijdvaardig. De repressieve benadering kent ongewenste neveneffecten, moet Frissen bekennen, want voor tal van spuiters geldt: hoe groter de pakkans, hoe groter de kick.

In Utrecht is daarom voor een typisch Hollandse oplossing gekozen. Onder een tussen de Ikea en het Amsterdam-Rijnkanaal ingeklemd viaduct is een gedoogzone ingericht waar graffitikunstenaars naar hartelust kunnen spuiten. De vraag dringt zich op of de spuiters zo niet de gelegenheid krijgen om op semi-legale wijze hun illegale skills te verfijnen. 'De graffitiwereld kent veel meer facetten dan alleen de illegaliteit van de harde kern', reageert Ilona Duijs, naast medewerker van Bureau Halt medeauteur van een stadsetnografie over graffiti. 'Creatief bezig zijn met vrienden is bijvoorbeeld net zo belangrijk.'

'Er is een soort tweestrijd', zegt de Rotterdamse graffitischrijver Cosh, die op een winderige zondagmiddag met een batterij spuitbussen langs het kanaal in de weer is. 'De ene groep bouwt een reputatie met gevaarlijke objecten als treinen, de andere groep richt zich op de artistieke kant van graffiti.'

Nader commentaar op de vrijplaats doet vermoeden dat de scheidslijn tussen bonafide artiesten en wildspuiters een stuk diffuser is. 'Ik zeg niet dat ik nooit wat illegaals heb gedaan', bekent de een. 'Die vraag laat ik maar in het midden', zegt de ander.

Zo beschouwd vormen de manshoge visitekaartjes die de spuiters op de vrijplaats achterlaten dankbaar materiaal voor Frissens digitale databank. Er is alleen een klein probleem. Frissens systeem is nog niet geheel operationeel. 'Voorlopig blijft mijn hoofd de belangrijkste computer.' Een navrant commentaar, want de spuiters hebben de computer - getuige de vele internetsites - allang naar hun hand gezet. 'Het blijft deel van het spel', gelooft graffitikunstenaar in ruste Dennis. 'Als er een nieuw opsporingssysteem komt zal dat voor veel jongens een prikkel zijn om te laten zien dat ze net weer ietsje slimmer zijn.'