Donner: snel nieuwe pensioenafspraken

Minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken) hoopt dat werkgevers- en werknemersorganisaties snel aan de slag gaan om aanvullende pensioenen te hervormen.

Dat zei de bewindsman woensdag, nadat hij het advies van de commissie-Goudswaard over de toekomst van het pensioenstelsel in ontvangst had genomen.

Volgens Donner blijkt uit het rapport van de commissie dat problemen met pensioenen ‘niet vanzelf verdwijnen’ als aandelenmarkten herstellen. De vergrijzing en de stijgende levensverwachting maken het pensioen zoveel duurder dat volgens hem sociale partners gedwongen zijn keuzes te maken.

Werkgevers en vakbonden, die cao-afspraken maken en in de besturen van pensioenfondsen zitten, zijn volgens Donner de eerst verantwoordelijken. Sociale partners kunnen volgens hem per sector en bedrijf het beste afwegen tegen welke prijs zekerheid geboden kan worden over het pensioen en of mensen bereid zijn risico's te nemen.

Commissie

De commissie Toekomstbestendigheid aanvullende pensioenregelingen, onder leiding van professor Kees Goudswaard constateert in het advies aan de minister dat werknemers niet meeruit kunnen gaan van de zekerheid dat ze 70 procent van hun salaris als pensioen ontvangen op 65-jarige leeftijd.

Om het pensioenstelsel overeind te houden, moeten werkgevers en werknemers de ambities omlaagschroeven en uitgaan van een lagere uitkering en/of hogere uittreedleeftijd. Als sociale partners dat niet willen, moeten ze hogere risico's op egenvallers in de pensioenopbouw accepteren.

Minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken) had de commissie gevraagd te onderzoeken of het pensioenstelsel nog houdbaar is met de vergrijzing en de financiële crisis.

Volgens de commissie moet Donner de Pensioenwet versoepelen, zodat werkgevers en vakbonden meer onvoorwaardelijke en flexibele pensioenafspraken kunnen maken. Sociale partners kunnen zo de risico's anders spreiden. Ook noemde Goudswaard het ‘een interessante optie’ om pensioentoezeggingen afhankelijk te maken van de stijgende levensverwachting.

Voordelen

Volgens de commissie-Goudswaard is het Nederlandse stelsel met aanvullende pensioenen, naast de AOW, uniek in de wereld en kent het voordelen wegens de lage uitvoeringskosten en gedeelde risico's over verschillende generaties.

Maar door de forse daling van aandelenbeurzen en structureel lage rentestanden zijn werkgevers en werknemers de afgelopen jaren flink meer premie gaan betalen. Met de financiële crisis blijkt het pensioenstelsel nog steeds kwetsbaar en is het gat gegroeid tussen de verwachtingen en de werkelijke zekerheid die kan worden geboden.

Ambitie

Om de huidige ambitie van 70 procent salaris bij pensioneren te handhaven, zouden de premies verder moeten stijgen van de huidige 13 procent naar 17 procent gemiddeld van de loonsom in 2025. Dat zou de kosten voor werkgevers en werknemers zodanig opdrijven dat het schadelijk is voor de economie.

Sociale partners kunnen dit volgens de commissie voorkomen als ze kiezen voor een zekerder pensioen door de ambities te verlagen, of accepteren dat doelstellingen niet altijd worden gehaald. In het laatste geval moeten werknemers over de onzekerheid van hun pensioen wel beter worden geïnformeerd.

Onzekerheid

De Vereniging Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) en Ondernemingspensioenfondsen (OPF) waarschuwen voor toenemende onzekerheid over pensioenen. De organisaties zijn bezorgd voor afnemend vertrouwen als werknemers meer risico's op tegenvallers moeten accepteren in hun pensioenopbouw. Zo vragen ze zich af hoe werknemers omgaan met het idee hun pensioen afhankelijk te maken van de stijgende levensverwachting, waardoor ze mogelijk later kunnen stoppen met werken of een lagere uitkering krijgen.

‘Het is al een giga-opgave om goed te communiceren over het pensioen met de deelnemers’, aldus VB-directeur Gerard Riemen. Hij wees erop dat pensioenfondsen bijvoorbeeld altijd waarschuwen dat indexatie, ofwel het meestijgen van pensioenuitkeringen met de loon- en/of prijsontwikkelingen, mede afhankelijk is van beleggingsresultaten. ‘Maar toch zien we direct een terugval in het vertrouwen als niet geïndexeerd kan worden.’