‘Onderzoek kredietcrisis mislukking’

De leden van de commissie-De Wit zijn onkundig en vooringenomen. ‘Ze vragen niet dóór.’

Hij heeft de afgelopen twee weken elke dag gekeken en meestal naar een genante vertoning. Economieprofessor Sylvester Eijffinger is diep teleurgesteld in de verrichtingen van de parlementaire onderzoekscommissie-De Wit, die oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis probeert bloot te leggen. ‘De commissieleden vragen niet dóór’, klaagt hij. ‘Maar dat kan ook niet, want ze hebben daar totaal niet de kennis voor. Ik zit naar een vooringenomen tribunaal te kijken.’

De 56-jarige hoogleraar financiële economie van de universiteit van Tilburg ziet parlementariërs aan het werk die de afgelopen zes maanden heus heel hard hebben gewerkt om hun kennis bij te spijkeren. ‘Maar de Tweede Kamer heeft ze opgezadeld met een onmogelijke opdracht: ze zijn niet deskundig en ze kunnen niet onder ede horen, want dit is geen parlementaire enquête. In die combinatie ligt de basis voor deze mislukking.’

Is de zaak nog te redden?

‘Dat denk ik niet. Kamerleden zonder enige expertise bevragen betrokkenen die hun hele leven al in de financiële sector rondlopen. Die komen dan ook vreselijk makkelijk weg. Terwijl ze net zolang op hun huid gezeten moeten worden, totdat ze zeggen: ‘Hier kan ik niet op antwoorden.’ Alleen Jolande Sap van GroenLinks is in staat vervolgvragen te stellen. Dat zij het kundig doet, komt doordat ze econome is. Maar zo’n Dion Graus van de PVV: beschamend. In het gesprek met oud-Rabo-topman Bert Heemskerk zei Graus letterlijk: ‘Niets is onmogelijk, dat blijkt wel uit de crisis.’ Dat is kennelijk zijn niveau van expertise.’

Wat vindt u van degenen die voor de commissie verschijnen?

‘Waar ik me enorm aan stoor, is dat betrokkenen als deskundigen op gesprek komen. Bankiers zoals Onno Ruding van Citibank destijds en Bert Bruggink van Rabobank had gevraagd moeten worden: ‘En wat heb je er zelf aan gedaan om het tij te keren?’ Gebeurt niet. Hetzelfde geldt voor die accountant Jules Muis. Hij zegt dat centralebankpresident Wellink maar moet opstappen en niemand die hem vraagt waarom. Of waarom hij wel heeft gewaarschuwd, maar niets heeft gedáán.’

Had een andere werkwijze geholpen?

‘Ze hadden die openbare gesprekken niet op deze manier moeten doen. Met iedereen die langskomt heeft de commissie al gesproken. En de commissie heeft haar standpunt allang ingenomen. Daarom zie je de commissieleden ook louter hun vragenlijstjes afwerken en vragen ze niet door, uit vrees als niet ter zake kundige af te gaan voor de camera’s. Een toneelspel is het. Mannen zoals Gerrit Zalm en ING-baas Jan Hommen trokken uit zichzelf het boetekleed aan, beslist niet omdat de commissie ze in het nauw had gedreven. De openbare gesprekken van de afgelopen twee weken zijn een witwasoperatie om de elementen uit de voorgesprekken te halen, die de komende week gebruikt gaan worden om de bad guys, de boeven te grillen.’

U bedoelt Wellink, minister van Financiën Bos en ex-ABN Amro topman Groenink?

‘Voor Rijkman Groenink geldt dat minder, want die kan vrijuit spreken. Maar Wellink en Bos kunnen zich niet of nauwelijks verdedigen tegen de aantijgingen die de commissie heeft verzameld. Wellink heeft geheimhoudingsplicht waar hij geen last van zou hebben gehad als dit een parlementaire enquête was geweest. En Bos mag niet uit de ministerraad klappen.

‘Dus het beeld voor deze week is mensen die moeten vechten met de handen op de rug gebonden. Het wordt een tribunaal waarbij de beschuldigden niet in staat worden gesteld om hun naam te zuiveren. Want Barbertje – De Nederlandsche Bank en Nout Wellink in het bijzonder – moet hangen. Dat was vanaf dag één duidelijk.’

Wat nu?

‘De commissie heeft een probleem gecreëerd. Ze was bedoeld om door waarheidsvinding en onbevlekte discussie een zekere reiniging voor de samenleving te kweken. Het had tot een soort crisisverwerking moeten leiden, waardoor we er een punt achter kunnen zetten. Maar deze commissie heeft met haar ondeskundige aanpak alleen maar meer verwarring veroorzaakt. In plaats van het vuurtje onder controle te krijgen, hebben ze het verder opgestookt.’