De zeven plagen van Fortis

In Europa lijkt Fortis zwaar door de kredietcrisis te worden getroffen. Welke problemen kent het Belgisch-Nederlandse bedrijf?

De ellende in de VS
Tegenvaller: 2 miljard
Net als alle bijna banken heeft Fortis geld gestoken in de Amerikaanse huizenmarkt. Een geluk bij een ongeluk is dat Fortis zich niet diep in de schulden heeft gestoken. Toch heeft de bank, in Nederland ook bekend onder de merknaam Amev, nu al 4,9 miljard euro verloren door de investeringen in riskante Amerikaanse hypotheken. In het derde kwartaal zal die verliespost ongetwijfeld verder oplopen.

Alleen al het faillissement van Lehman Brothers kost Fortis 137 miljoen euro. Aangezien het hele pakket aan Amerikaanse investeringen nog dik 40 miljard euro waard is, zal Fortis binnenkort opnieuw moeten afschrijven. Zelfs bij een voorzichtig verlies van 5 procent, maakt de bank zo maar 2 miljard extra verlies.

Daarbij zet de wereldwijde economische crisis ook de winstgevendheid onder druk. Als consumenten minder gaan beleggen en lenen, zal ook de winst van Fortis navenant dalen.

Paniek bij rekeninghouders
Tegenvaller: 600 miljoen euro

Onder spaarders bestaat grote onzekerheid over het voortbestaan van Fortis. Hoewel bijna alle deskundigen sussende woorden spreken en het spaargeld tot 20 duizend euro volledig is verzekerd, neemt het aantal klanten dat zijn geld naar een andere bank overhevelt snel toe.

In het eerste half jaar wist de Rabobank bijvoorbeeld 3 miljard euro aan spaargeld binnen te halen. Dit geld kwam vooral van Fortis, zo liet de Rabobank doorschemeren. Voor Fortis is dit een probleem. Hoe meer spaargeld er van de bank wordt gehaald, hoe zwakker de balans. Uiteindelijk zal Fortis dan elders geld moeten ophalen om voldoende buffers te hebben.

Vooral in België zijn de problemen voor Fortis enorm. De Belgen hebben met zijn allen voor 30 miljard euro aan spaargeld bij de bank geparkeerd. Fortis betaalt deze spaarders nog een te lage rente. Juist nu allerlei kleine banken met hoge spaarrenten klanten proberen te lokken, zal Fortis gedwongen zijn de spaartarieven te verhogen. Analisten gaan ervan uit dat de spaaroorlog in Nederland en België zal leiden tot een renteverhoging.

De Belgische bank De Groof rekent erop dat Fortis op termijn de spaarrente zal moeten verhogen van 2 procent naar 4 procent om klanten te lokken. Alleen in België kost zo’n renteverhoging Fortis al 600 miljoen euro per jaar.

De schuldenlast van ABN Amro is loodzwaar
Tegenvaller: 5 miljard euro

Door de overname van ABN Amro heeft Fortis zich flink in de schulden gestoken. Fortis zag zich daardoor gedwongen in juni een reddingsplan te lanceren om extra geld bijeen te schrapen. Van de beoogde 8 miljard is echter pas 3 miljard ontvangen. Dik 5 miljard euro moet Fortis nog ophalen met de verkoop van vastgoed of kleine bedrijfsonderdelen. Zo bezit Fortis bijvoorbeeld in Turkije en Oost-Europa enkele bankjes.

In een hectische periode waarin de Amerikaanse boedel van de omgevallen zakenbank Lehman Brothers slechts 1,7 miljard dollar oplevert, is het de vraag hoeveel banken en vastgoed Fortis moet verkopen om aan voldoende geld te komen.

Topman Herman Verwilst erkende in een interview met De Telegraaf dat Fortis meer zal moeten verkopen dan tot nog toe is aangekondigd. Analisten becijferen dat Fortis daarbij zeker 1 miljard euro extra aan bedrijfsonderdelen moet verkopen om de crisis te overwinnen.

In grote nood zou Fortis de Nederlandse tak van ABN Amro weer kunnen doorverkopen. In een noodscenario, zo schetst een topbankier, kan Fortis ook altijd nog zijn verzekeringstak (waaronder Amev) verkopen. De Franse branchegenoot Axa zou daarvoor interesse hebben. Zo’n megadeal kan vele miljarden opleveren, maar dan zou de strategie van Fortis om een geïntegreerd financieel bedrijf te zijn definitief om zeep zijn geholpen.

De Chinezen doen moeilijk
Tegenvaller: 2 miljard

Fortis heeft nog 2 miljard euro te goed van het Chinese Ping An. Deze commerciële bank zou voor dit bedrag de helft in handen krijgen van de Fortis-divisie die beleggingsfondsen bedenkt en beheert. Sinds de Chinezen in maart hun toezegging hebben gedaan, zijn ze aan het treuzelen. Eind oktober moet Ping An bepalen of ze de 2 miljard euro alsnog overmaken.

De Chinezen staan daarbij voor een dilemma. Als ze geen geld doneren, zal de koers van Fortis nog verder onderuit gaan. Hun huidige investering in Fortis – de Chinezen kochten al voor 1,8 miljard euro aandelen – zou dan nog minder waard worden. Als de Chinezen het geld overmaken, bestaat het risico dat deze investering in korte tijd waardeloos wordt.

Nog geen nieuwe topman
Tegenvaller: 5 miljoen

Na het gedwongen vertrek van Jean-Paul Votron als bestuursvoorzitter van Fortis, is de Belgisch-Nederlandse onderneming op zoek naar een nieuwe baas. Officieel is de Belg Herman Verwilst de nieuwe baas. Maar ook gezien zijn leeftijd van 61 jaar wordt hij gezien als een tussenpaus met onvoldoende mandaat.

Verwilst doet zijn uiterste best de onrust te bezweren, maar hij heeft een groot nadeel. Investeerders die nieuw geld in Fortis willen steken, doen het liefst zaken met een bestuurder die nog een aantal jaren aan het roer staat. Fortis heeft nu een headhunter ingeschakeld om een nieuwe topman te zoeken. Het is echter de vraag welke bestuurder het aandurft de leiding van de kwakkelende bank op zich te nemen.

Een ding is alvast zeker. Een nieuwe topman zal een hoog salaris en een hoge bonus willen bedingen van zeker 5 miljoen euro. Zo’n verhoging ligt niet alleen gevoelig bij klanten en werknemers, maar ook bij aandeelhouders. Deze beleggers morden op de laatste vergadering dat het salaris en de bonus van de topman te hoog is.

Integratie ABN Amro
Tegenvaller: 1,3 miljard

Met de overname van ABN Amro wilde Fortis zich een vooraanstaande plek verwerven op de Nederlandse bankmarkt. Met 600 bankkantoren van ABN Amro, 24 duizend werknemers en de honderdduizenden spaarders en beleggers zou Fortis in een klap op de kaart staan. De overname van ABN Amro loopt echter erg stroef. Door de geldproblemen kan Fortis de fusie nog niet voltooien. De Nederlandsche Bank heeft het finale woord.

Als Fortis te weinig buffers heeft, dreigt uitstel van de fusie. Aangezien Fortis door het schrappen van bankkantoren, het ontslaan van duizenden medewerkers en het beknibbelen op reclamecampagnes jaarlijks 1,3 miljard euro denkt te besparen, is elk jaar uitstel een financiële tegenvaller.

Door het gehannes bij ABN Amro dreigt ook een leegloop van medewerkers. Zij zoeken hun heil bijvoorbeeld bij ING of Rabobank, waardoor de nieuwe Fortis-dochter minder krachtig is. Bovendien dreigen ook spaarders hun geld over te hevelen naar een andere bank.

Woekerpolis is molensteen
Tegenvaller: 660 miljoen

Fortis is één van de grote verzekeraars die aan tienduizenden klanten dure beleggingsverzekeringen hebben verkocht. De polissen staan echter te boek als woekerpolissen, omdat in de verzekeringen allerlei verborgen kosten zaten verborgen.

Verzekeraars hebben toegegeven dat ze te veel kosten in rekening hebben gebracht voor de beleggingspolissen. Concurrent Delta Lloyd heeft al een schikkingsvoorstel op tafel gelegd. Volgens marktkenners zou Fortis zo maar 660 miljoen euro moeten betalen om de beleggers tevreden te stellen.

Om dat te voorkomen zal Fortis proberen een schikking te traineren tot in 2010, vermoedt analist Ivan Lathouders van de Belgische bank De Groof. Als andere verzekeraars wel de portemonnee trekken, kan Fortis niet achterblijven.