‘Shell-directeuren staan niet in de Quote 500’

Topman Jeroen van der Veer van Shell is verbijsterd dat over de inkomens van hem en zijn collega’s in Nederland telkens zo veel ophef ontstaat....

‘Je hoort de samenleving nooit over topvoetballers en topadvocaten. Shell behoort tot de grootste vijf bedrijven ter wereld, maar geen enkele Shell-directeur staat in de Quote 500, de ranglijst van de rijkste Nederlanders. ‘Dat vergeten mensen.’

Veel andere topmannen delen de opvatting van Van der Veer. Ook (oud)bestuurders als Ad Scheepbouwer (KPN), Kees Storm (Aegon), Michiel Boersma (Essent), Rob Zwartendijk (Numico) en Cor Boonstra (Philips) zijn verbaasd en soms zelfs ronduit geïrriteerd over de jaarlijks terugkerende onrust over hun inkomens, zeggen ze in het zaterdag te verschijnen boek Het grote graaien, een uitgave van Meulenhoff en de Volkskrant. De kritiek op salarissen noemen ze eenzijdig, ongenuanceerd en soms zelfs misleidend.

De bestuurders erkennen dat ze veel geld verdienen, maar missen de nuance. ‘We verdienen natuurlijk ook zeer veel, en er is zeker sprake van denivellering’, zegt bijvoorbeeld Van der Veer. ‘Alleen daar hoort een verhaal bij, en dat zie ik in de debatten zelden terug.’

Dat verhaal van bestuurders begint bij de eenzijdige berichtgeving over salarissen. In de maatschappij gaat het nooit over de ondernemers van TomTom, advocaten of sporthelden. ‘Alle drukte gaat over een paar directeuren bij 10 of 15 grote Nederlandse bedrijven’, zegt KPN-topman Ad Scheepbouwer. ‘Het is een discussie op microniveau, je moet je afvragen hoe relevant het is. Waarom gaat het niet over de directeur van Procter & Gamble in Nederland, over de directeur-grootaandeelhouder, over de consultant of over de kunstenaar. Die aandacht voor een select groepje bestuurders voelt een beetje als discriminatie.’

Vooral de media en politici moeten het ontgelden. Oud-bestuursvoorzitter Cor Boonstra van Philips, die in 1999 en 2001 in totaal 10 miljoen euro verdiende met het verzilveren van opties, noemt de rol van de media primitief. ‘Er wordt te weinig gestudeerd op de achtergronden.’

Topman Michiel Boersma van Essent hekelt de kennis van sommige politici. ‘Enkele politici in Den Haag wisten van de hoed noch de rand, maar hadden wel hun mening klaar. De aanval was op mij als persoon gericht en dat kwetst je. Je hoort opmerkingen als graaier dit en graaier dat; een Kamerlid onwaardig.’

Het debat wordt extra vertroebeld door de publicatie van verkeerde cijfers. ‘De bedragen in salarisoverzichten zijn veelal te hoog ingeschat’, zegt Van der Veer. ‘De opstellers van salarislijsten gaan er vaak van uit dat een beloning in prestatieaandelen ieder jaar tot uitkering komt. Bij Shell is die beloning al jaren niet uitbetaald, zodat in ons geval sprake is geweest van overdrijving.’

De inkomsten en prestaties van bestuurders worden ook te veel op een hoop gegooid, stellen de bestuurders. In het felle debat over de overnamebonussen voor Jan Bennink van het babyvoedingsbedrijf Numico en Rijkman Groenink van ABN Amro, zijn beiden als graaiers weggezet. Terwijl Bennink beter heeft gepresteerd dan Groenink. ‘Je moet een onderscheid maken tussen prestatie en wanprestatie’, zegt oud-president commissaris Rob Zwartendijk van Numico. ‘Bennink heeft het buitengewoon goed gedaan, terwijl dat bij anderen maar de vraag is.’

Door de eenzijdige benadering is een goede discussie over de merites van beloningsregelingen niet meer te voeren, vinden de bestuurders. ‘De kern van de discussie is of een bedrag zomaar betaald wordt, of dat een markt prijzen vaststelt’, zegt Scheepbouwer. ‘ Het antwoord is niet eenvoudig en ik snap best dat mensen de bedragen hoog vinden. Maar als gelijk gezegd wordt dat bestuurders hun zakken vullen en maar wat doen, houdt elke discussie op.’