Het varken betaalt een hoge prijs

Wat is het?..

Rib-, hals- en schouderkarbonade, varkensvlees.

Waar komt het vandaan?

Nederland. Nederland is de kiloknaller van de wereld en ‘produceert’ jaarlijks 20 miljoen kilo varkensvlees, waarvan 80 procent wordt uitgevoerd.

Hoe worden varkens gefokt?

98 procent van het varkensvlees in de winkel is afkomstig uit de bio-industrie. Deze varkens zien nooit daglicht. Ze leven op kale betonnen vloeren en metalen roosters, met gemiddeld 0,6 vierkante meter ruimte. Om te voorkomen dat de varkens elkaar door de stress gaan bijten en verwonden, worden staartjes en hoektanden van de biggen zonder verdoving afgesneden. Mannelijke ‘beertjes’ worden onverdoofd gecastreerd: dit is per 1 januari 2009 verboden.

Zijn biologisch gehouden varkens gelukkiger?

Beslist. Biologische varkens hebben gemiddeld 1,4 vierkante meter stalruimte en 1 tot 2,5 vierkante meter buitenruimte om te wroeten en te rollen. In de stallen ligt droog stro en er is volop daglicht en frisse lucht. De biggen houden hun staartjes en tanden en worden onder verdoving gecastreerd.

Hoe zit het met scharrelvarkens en varkensvlees met Milieukeur?

Milieukeur en het Scharrelvleeskeurmerk zijn bijna elkaars spiegelbeeld. Milieukeur (alleen bij Keurslagers in Noord-Holland) let voornamelijk op milieu-aspecten, zoals energiezuinige stallen, veevoer met duurzame soja en minder mestproductie en veel minder op diervriendelijkheid. Bij scharrelvarkens wordt juist vooral naar diervriendelijkheid en leefomstandigheden gekeken en minder naar milieuaspecten.

En met die megastallen?

Handig: alle nadelen van bio-industrie op één plek. Doordat in een varkensflat zo veel (5 duizend tot 35 duizend) dieren op elkaar leven, is de kans op stress en besmettelijke ziekten veel groter. Er is veel meer autoverkeer door aan- en afvoer van varkens en voer. Het milieu wordt belast met stank en vervuiling door ammoniak en fijnstof. Enige milieuvoordeel: het beslag op ruimte en grond is laag.

Wat is het grootste milieuprobleem bij varkensvlees?

Mest. Het mestprobleem kost de samenleving 1,2 miljard euro per jaar, meldt Milieudefensie. Alle varkens in Nederland produceren bij elkaar pakweg 12 miljoen ton per jaar, al is dit de laatste tien jaar afgenomen. Melkveehouders kunnen hun mest vaak op eigen (wei)land kwijt, maar dat geldt niet voor varkenshouders. Hun mest gaat naar Nederlandse akkerbouwbedrijven, maar er is veel meer mest dan die kunnen gebruiken. De meststoffen nitraat, fosfaat, ammoniak en ureum komen door verwaaien en uitspoelen in de grond en het water terecht en veroorzaken daar flinke grond- en (drink)watervervuiling en verzuring.

Welke invloed heeft veevoer op het milieu?

Volgens Milieu Centraal is voor een kilo varkensvlees bijna drie kilo voer nodig. Een deel is afval uit de voedingsindustrie, maar het grootste deel is mens- en milieu-onvriendelijk verbouwde soja uit Zuid-Amerika, waarvoor jaarlijks een bosgebied zo groot als eenderde van Nederland wordt gekapt. Overigens is soja even eiwitrijk als vlees en prima door mensen te eten (bijvoorbeeld als tahoe).

Is dat beter bij biologisch?

Sinds januari moet het voer van biologische varkens voor 90 procent zonder bestrijdingsmiddelen of kunstmest zijn geteeld. Bovendien is het soja-aandeel kleiner. Biodynamische varkensboeren moeten minstens de helft van het voer uit het eigen bedrijf halen. Milieukeur zet zich in voor ‘groene soja’.

Hoe zit het met toevoegingen en geneesmiddelen?

Groeibevorderaars zijn sinds 2006 verboden. Maar de bio-industrie verbruikt jaarlijks 390 duizend kilo antibiotica, waarvan het merendeel in de grootschalige varkens- en kippenhouderij.

De meeste antibiotica worden preventief gebruikt. Via mest of urine komen ze in het milieu terecht, waardoor bacteriën er resistent tegen kunnen worden. Varkenshouders uit de bio-industrie worden in ziekenhuizen gescheiden behandeld, omdat ze vaak besmet zijn met de resistente MRSA-bacterie. Dit levert gevaar op voor andere patiënten. Bij biologische, biodynamische en scharrelvarkens is het preventief toedienen van geneesmiddelen niet toegestaan.

Wat moet ik kiezen?

De beste keuze: minder vlees eten.