Red de zee, koop meer vis

Het is een goede week geweest voor de zee. Dinsdag besloten de EU-ministers van visserij paal en perk te stellen aan de onwettige visvangst, door te eisen dat alle importvis een certificaat moet krijgen waaruit blijkt dat ze niet illegaal gevangen is....

Ook aan consumentenzijde is er goed nieuws voor de overbeviste wereldzeeën: Albert Heijn heeft vanaf nu zeven nieuwe visproducten te koop met een MSC-certificaat. Dit is een waarborg dat de vis op duurzame wijze is gevangen, vergelijkbaar met het FSC-keurmerk voor duurzaam geproduceerd hout.

Later dit jaar krijgen nog acht visproducten het MSC-certificaat, belooft Albert Heijn, dat samen met het Wereld Natuur Fonds sinds 2007 werkt aan de verduurzaming van zijn visassortiment.

Dat is hard nodig, want als op de huidige wijze wordt doorgevangen, is volgens Greenpeace de zee in 2050 ontdaan van alle eetbare vis. Nu al staan tientallen vissen op de lijst van bedreigde soorten.

Van het besef dat het zo niet langer kan doorgaan, is inmiddels iedereen doordrongen, zegt zeespecialist Carel Drijver van het WNF. ‘In 2006 waren er twee visproducten met een MSC-label, nu zijn er ruim dertig te koop in Nederland. En het aanbod groeit snel, wekelijks komen er nieuwe bij.’

Bijna alle supermarkten werken aan een evenwichtiger samengesteld visassortiment. In 2011 wil het Centraal Bureau Levensmiddelen dat supermarkten alleen nog maar duurzame vis verkopen.

Doordat Albert Heijn de grootste visverkoper in Nederland is (een kwart van alle vis komt uit de schappen van de supermarkt), denkt het WNF het verduurzamingsproces te kunnen versnellen. ‘Als wij tegen producenten zeggen dat ze verantwoord moeten gaan werken, vinden ze dat maar een hoop gedoe, maar als Nederlands grootste afnemer het eist, willen ze wel’, zegt Drijver.

De kennis die het WNF opdoet, is overigens ook voor andere supermarkten beschikbaar, zolang het niet om gevoelige bedrijfsinformatie gaat. ‘Doordat we wereldwijd werken, hebben we inmiddels veel ervaring.’

Nederland loopt niet voorop bij de verkoop van verantwoord gevangen vis. Zweden, Duitsland, Groot-Brittannië, Zwitserland en Oostenrijk zijn al een stuk verder. ‘Maar’, zegt Drijver, ‘er is hier sprake van een enorme inhaalslag.’

Dus kan de klant vanaf deze week bij Albert Heijn terecht voor verse kibbeling, vissticks en surimi. Later dit jaar volgen Pacifische Zalm, visvariatie, gerookte (Sockeye) zalm en witte tonijn.

‘Het is zeker een stap voorwaarts’, zegt Femke Nagel, campagneleider duurzame vis bij Greenpeace. ‘Maar Albert Heijn zou pas echt goed bezig zijn als ze alle vis uit de schappen zouden halen waarmee het slecht gaat.’

Supermarkten maken volgens Nagel veel winst op bedreigde vissoorten als paling. Bovendien noemt ze de productinformatie bij Albert Heijn mager. ‘Een inkoper weet precies welke vis goed of fout is, consumenten vaak niet. Zet dat dan ook duidelijk op je producten.’

Volgens Nagel zijn ook niet alle MSC-gecertificeerde vissoorten duurzaam gevangen: in enkele gevallen wordt volgens haar slechts gewerkt aan de verduurzaming van de vangst. ‘Maar: als je kunt kiezen uit twee gelijke producten waarvan er een een MSC-label draagt, kies dat dan. Toch zouden wij graag willen dat MSC zijn criteria verder aanscherpt.’

Camiel Derichs van de Nederlandse tak van MSC ontkent dat sommige vis ten onrechte een duurzaamheidscertificaat krijgt. Bepaalde vissoorten kunnen er regionaal slecht voorstaan, in andere gebieden hoeft dat niet het geval te zijn en kunnen er vissers zijn die op verantwoorde wijze vangen.

Als deze voldoen aan de criteria van MSC, kunnen ze het certificaat krijgen, zegt Derichs. ‘Dat wordt streng gecontroleerd door onafhankelijke onderzoekscommissies en milieuorganisatie.’

Ook het WNF weerlegt de kritiek. Volgens de natuurbeschermingsorganisatie is het assortiment van een supermarkt als Albert Heijn niet van het ene op het andere moment duurzaam te maken is.

Drijver: ‘Daarom hebben wij een samenwerkingsverband voor drie jaar, zodat in 2011 alle wild gevangen vis bij Albert Heijn verantwoord is.’

Nagel van Greenpeace zegt dat Zweedse supermarkten er wel in zijn geslaagd hun assortiment drastisch te veranderen. ‘Die hebben alle foute vis eruit gegooid.’ Albert Heijn zou dat volgens Greenpeace ook moeten doen.

‘Dat hebben we gedaan’, zegt Thijs van Banning, hoofd inkoop en verkoop van vis bij Albert Heijn. ‘Zwaardvis en blauwvintonijn verkopen we niet. We doen vissoorten die het moeilijk hebben niet zomaar in de ban, maar investeren erin om ze op termijn ook duurzaam te krijgen.’ Als op termijn blijkt dat het niet lukt om bepaalde soorten verantwoord te produceren, zal Albert Heijn ze uit de schappen halen.

‘Het besef dat het beter moet, is ook in de markt doorgedrongen’, zegt Van Banning. ‘Dat zie je op grote beurzen, waar producenten nu massaal duurzaamheidscertificaten hebben. Je ziet het bij presentaties ook terug in missies en doelstellingen van bedrijven, iets wat twee jaar geleden slechts een enkeling deed.’

De markt, zegt Banning, realiseert zich dat het roer om moet. ‘Duurzaam produceren is de enige manier om op lange termijn te kunnen overleven.’

De volgende stap is volgens Drijver van het WNF dat de consument laat zien dat hij duurzaam wil kopen. Vis met een MSC-label is niet duurder, belooft Albert Heijn.

Drijver: ‘Je kunt als individuele consument nu echt een verschil maken. Door duurzame vis te kopen, help je een hele economische keten te veranderen en hele vissoorten te redden van de ondergang.’