‘Passeren van rood sein is een doodzonde’

Machinisten van nieuwe treinbedrijven rijden vaker dan normaal door een rood sein...

‘Onder machinisten geldt het passeren van een rood sein door menselijk falen als een doodzonde, de ergste fout die je kunt maken’, zegt Wim Eilert, bestuurder van de machinistenvakbond VVMC. ‘Want ook al gaat het bijna altijd goed, het kan een keer fatale gevolgen hebben.’

Voor de Inspectie Verkeer en Waterstaat is het negeren van een rood sein een overtreding van de Spoorwet. Vorig jaar gebeurde het 275 keer, een aantal dat al jaren stabiel is.

Soms leidt een zogeheten rood-seinpassage tot vervolging. Zo moet binnenkort een NS-machinist die met een lege stoptrein op een goederentrein botste, zich voor de meervoudige strafkamer verantwoorden.

Bij de nieuwe spoorbedrijven Veolia en Connexxion heeft een reeks roodseinpassages niet tot bestuurlijke boeten of vervolging geleid. Het leidde in een paar gevallen wel tot potentieel zeer gevaarlijke situaties, waarbij treinen hadden kunnen botsen of ontsporen.

Het bleef echter bij een waarschuwing, Veolia en Connexxion beloofden de selectie en de opleiding van nieuwe machinisten te verbeteren. Toch ging het nadien wederom een flink aantal keren fout bij de twee vervoerders: Connexxionmachinisten reden op de Valleilijn dit jaar 5 keer door rood, op de Maaslijn en de Heuvellandlijn van Veolia gebeurde dit sinds mei vorig jaar 13 keer.

Hoewel dit niet veel lijkt op het totaal van 275 jaarlijkse roodseinpassages, maakt de inspectie zich over de recidivegevallen toch grote zorgen, zegt hoofdinspecteur Edwin Griffioen van Verkeer en Waterstaat. ‘Verhoudingsgewijs gebeurt het passeren van een rood sein vaker door nieuwe vervoerders dan door bedrijven die al jaren op het spoor rijden. Bij de NS gebeurt het misschien wel 100 keer per jaar, maar dit bedrijf vervoert ook veel meer passagiers op veel meer trajecten’, aldus Griffioen.

De NS vervoert in Nederland dagelijks met zo’n 4.500 treinritten 1,1 miljoen passagiers. Nederland telt 5.400 kilometer spoorlijn, waarop 30 spoorbedrijven actief zijn. Connexxion exploiteert alleen de Valleilijn, die nauwelijks 20 kilometer lang is. Veolia heeft naast de Heuvellandlijn (33 kilometer lang) alleen de Maaslijn (61 kilometer).

Naast een nieuw onderzoek naar de recente roodseinincidenten door Veolia en Connexxion loopt een aanvullend onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingen van nieuwe machinisten bij alle spoorwegondernemingen die in Nederland actief zijn. ‘We zien grote verschillen en maken ons zorgen of het wel goed geregeld is, met name bij de nieuwe vervoerders. En dan heb ik het over álle nieuwe partijen die sinds de liberalisering van de spoorwegen op de Nederlandse markt zijn gekomen’, aldus Griffioen.

Connexxion en Veolia zeggen dat de opleiding en de selectie van machinisten sterk is verbeterd. ‘Laten we het nieuwe onderzoek afwachten. Misschien dat de machinisten geen blaam treft’, zegt een woordvoerder van Connexxion. ‘Bovendien wil ik benadrukken dat zich geen ongelukken hebben voorgedaan. Het gevaar moet ook niet overdreven worden.’

Veolia-directeur Frank van Zetten zegt dat veel is gedaan om roodseinpassages te voorkomen. ‘Met succes. We zitten op de helft van vorig jaar. Het liefst gaan we naar nul. Maar laat ik reëel zijn: we zijn een nieuwe onderneming, die met nieuwe machinisten rijdt, van wie sommigen nog weinig ervaring hebben. Dan gaat er soms wat fout.’

Een trein kan alleen door een rood sein rijden bij een snelheid van 40 kilometer of langzamer. Bij een hogere snelheid stopt de trein automatisch. Het spoor telt 1.000 seinen waar de ongevalkans groot is. Deze worden voorzien van een systeem dat treinen ook laat stoppen die langzamer rijden dan 40 kilometer per uur. De treinen moeten ook worden aangepast. Het aantal roodseinpassages moet hierdoor vanaf volgend jaar met 75 procent afnemen.