DNB: gasmiljarden naar staatsfonds

De aardgasbaten moeten in de toekomst in een speciaal staatsfonds worden gestort. Zo wordt voorkomen dat politici het geld gebruiken om begrotingsproblemen op te lossen....

Volgens de DNB-economen Peter Wierts en Guido Schotten moet de politiek een beslissing nemen over de manier waarop met de toekomstige aardgasinkomsten wordt omgegaan. Naar verwachting ontvangt de Nederlandse staat de komende decennia nog zo’n 186 miljard euro aan gasinkomsten.

Minister Bos van Financiën reageerde afhoudend op het plan van DNB. Volgens de bewindsman past het meer bij de overheid te investeren in de infrastructuur dan de gasinkomsten te beleggen.

Volgens de DNB-onderzoekers moet de overheid nadenken over de overheidsinkomsten uit aardgas. Ten eerste omdat ze de komende jaren sterk fluctueren, onder meer als gevolg van de schommelingen van de olieprijs. Ten tweede omdat het gas over pakweg veertig jaar op is. De overheid kan grofweg kiezen tussen drie bestemmingen voor de gasbaten: aflossen van de staatsschuld, investeren in grote projecten of storten in een fonds.

Als de overheid kiest voor een fonds dan levert dat, uitgaande van een olieprijs van 60 dollar per vat, jaarlijks 4,6 miljard euro op.

Veel landen die geld verdienen aan de verkoop van grondstoffen, zoals olie en gas, hebben al staatsfondsen opgericht. In deze fondsen, van bijvoorbeeld Noorwegen en Arabische oliestaten, zitten honderden miljarden euro’s die wereldwijd worden belegd in aandelen en obligaties. Het rendement op de beleggingen vormt een stabiele inkomstenstroom voor de overheid. Het vermogen blijft onaangetast.

Sinds 1994 gaat ruim 40 procent van de aardgasbaten naar het Fonds Economische Structuurversterking (FES). Hieruit worden infrastructurele projecten betaald zoals de Betuwelijn en de Hogesnelheidslijn. Met de rest van de aardgasbaten wordt de staatsschuld afgelost.

Voor 1995 kwam het gasgeld direct in de staatskas. Dat leidde tot de ‘Dutch disease’ (Hollandse ziekte). Nederland waande zich rijk in de jaren zeventig en tachtig en bouwde een riante verzorgingsstaat, maar liet na te innoveren.