Niet klant, maar fabrikant is koning in China

Het ene rode lampje is het andere niet, maar wat een Chinees betreft wel. Niet-begrijpende blikken kreeg de Nederlandse fabrikant die klaagde over de ondermaatse kwaliteit lampjes die zijn Chinese leverancier hem in de maag probeerde te splitsen....

Dit is typerend voor China, zegt Toine Cleophas van Global Match, een bedrijfje dat Nederlandse ondernemers helpt een deel van hun productie aan China uit te besteden. ‘Chinezen hebben een heel ander kwaliteitsbesef dan Europeanen. Ze hebben nogal eens de neiging stiekem inferieure materialen te gebruiken om kosten te besparen. In Europa is de bedrijfsethiek toch anders.’

Het Nederlandse Friesland Foods ondervond dat deze week aan den lijve. De zuivelcoöperatie raakte betrokken bij het Chinese melkschandaal doordat in een pak melk van het bedrijf melamine werd aangetroffen. De vervuilde melk kwam uit de Noord-Chinese zuivelfabriek waar Friesland Foods een belang in heeft.

Het melkschandaal is het zoveelste in een lange reeks affaires rond Chinese producten. In maart dit jaar trok de Amerikaanse farmaceut Baxter nog een partij van de bloedverdunner heparine terug. Het preparaat kwam uit een Chinese fabriek en bevatte een giftig ingrediënt. Resultaat: 81 dode en 785 ernstig gewonde Amerikanen. Vorig jaar haalde speelgoedfabrikant Mattel 19 miljoen stukken speelgoed terug die te veel lood of gevaarlijk loszittende magneetjes bevatten. In Europa werd Spearmint-tandpasta uit de schappen gehaald nadat daar antivries in was aangetroffen. En een groot aantal Amerikaanse viervoeters legde het loodje door een dosis melamine in hondenvoer.

In al deze gevallen wees onderzoek uit dat Chinese producenten de schadelijke stof opzettelijk hadden toegevoegd als goedkoop substituut voor een duur ingrediënt.

Hebben Chinese ondernemers dan geen oog voor de gevolgen van hun handelen? Meestal niet, zegt Marieke Havinga, sinologe en adviseur van het China Business Institute: ‘In Europa zijn individuen belangrijk, daar niet. Consumenten hebben in China geen rechten. Wij zouden in Nederland massaal op de barricaden staan bij zo’n schandaal. Dat kan in China niet. Chinese fabrikanten zijn gewend dat ze ermee wegkomen.’

Volgens Havinga zijn veel Chinese producenten zich niet eens bewust van de gevaren waaraan ze consumenten blootstellen. ‘Ze denken er gewoon niet over na. Dat de Chinese regering wachtte met het waarschuwen van de bevolking tot de Olympische Spelen voorbij waren, zegt alles. Een paar mensenlevens zijn niet belangrijk als die gezichtsverlies voor het hele land kunnen voorkomen.’

Deze cynische mentaliteit vloeit volgens deskundigen voort uit het communisme. Onder Mao’s Grote Sprong Voorwaarts werden traditionele Chinese waarden als betrouwbaarheid en toewijding ingeruild voor een sfeer waarin hypocrisie essentieel was om te overleven. Je buurman kon je verrader zijn. Solidariteit bestaat niet meer.

Maar niet alle incidenten zijn puur te wijten aan laksheid bij de Chinezen, weet Toine Cleophas. ‘Buitenlandse opdrachtgevers eisen vaak van hun leveranciers dat ze tegen onredelijk lage prijzen leveren. De Chinezen proberen dan hun eigen marge te redden door op de kwaliteit te beknibbelen.’