Somber IMF ziet luchtbel in Nederlandse huizenmarkt

Vrijwel nergens in de westerse wereld zijn woningen zo overgewaardeerd als in Nederland, denkt het IMF.

Het fonds doet zijn constateringen in het gisteren gepubliceerde derde hoofdstuk van zijn World Economic Outlook, over de huizenmarkten in een aantal ontwikkelde economieën.

Het fonds waarschuwt dat de huizenprijzen in Europa, in navolging van die in de Verenigde Staten, de komende jaren scherp zullen dalen. De landen met dure huizen en hoge hypotheekschulden, zoals Nederland en Denemarken, lopen hierbij extra risico.

Niet te verklaren
De explosieve stijging van de huizenprijzen in Nederland in de afgelopen tien jaar is volgens het IMF niet economisch te verklaren uit de stijging van de inkomens, rentestanden voor lange en korte termijn, en demografische factoren. Bijna 30 procent van de stijging kan het IMF niet uitleggen.

Het IMF vermoedt dat dit ‘huizenprijsgat' wijst op een speculatieve luchtbel. Deze zou in Nederland ook nog eens groter zijn dan in alle andere onderzochte landen, op Ierland na. Het gat kan kleiner worden als de economische vooruitzichten verbeteren, maar zal juist groeien als deze verder verslechteren.

Hypotheekrenteaftrek
Age Bakker, de Nederlandse vertegenwoordiger bij het IMF, is het hiermee niet eens. In het NOS Journaal zei hij woensdag dat het IMF de hypotheekrenteaftrek niet heeft meegenomen als verklaring voor de dure Nederlandse huizen. Huizenkopers kijken immers vooral naar hun netto maandlasten bij de vraag of een huis te betalen is.

Ook de Nederlandse problemen bij het bouwen van nieuwbouwwoningen, waardoor er een tekort is aan betaalbare huizen, blijkt niet als verklaring te zijn meegenomen. Nederlandse makelaars houden geen rekening met grote prijsdalingen, omdat de vraag naar woningen het aanbod nog steeds overtreft.

In de Verenigde Staten, waar de huizenprijzen op sommige plaatsen met 25 procent zijn gedaald, hebben in veertig jaar tijd niet zoveel huizen te koop gestaan. Niettemin verwacht het IMF voor Nederland de komende jaren een scherpe correctie. Dat effect zal nog versterkt worden door de kredietcrisis, die banken behoedzamer maakt bij het verstrekken van hypotheken.

Het was juist de soepelheid van banken en andere partijen met het verstrekken van hypotheken die de huizenprijzen de afgelopen periode hebben opgedreven. Volgens De Nederlandsche Bank is van de verstrekking van ‘moeilijke’ hypotheken aan aspirant huizenkopers geen sprake. Wel zijn in Nederland twee Amerikaanse banken, ELQ en Gmac, minder scheutig geworden met hypotheken.

Recordhouder
Nederland blijkt recordhouder wat betreft de uitstaande hypotheekschulden. Deze zijn bijna 100 procent van het Bruto Binnenland Product, het inkomen dat jaarlijks in een land wordt verdiend. Alleen de Denen steken zich dieper in de schulden.