Quota helpen vrouwen sneller naar de top

Vrouwen krijgen 16 procent minder loon dan mannen (gemiddeld, wereldwijd), aldus The Global Gender Pay Gap, een onderzoek van de internationale federatie van vakverenigingen ITUC....

Als de frequentie van dit soort berichten toeneemt, weet je: internationale vrouwendag kan niet ver weg zijn. En inderdaad: dat is vandaag. Dames, van harte!

Mijn conclusie is straks drieledig: ook voor de goede zaak moet je niet te creatief met de feiten omgaan; op lange termijn komt alles vanzelf goed; het kan helemaal geen kwaad die lange termijn dichterbij te brengen met gerichte maatregelen, bijvoorbeeld quota voor vrouwen op topposities.

Niet te creatief zijn met de feiten. Het ‘nieuwsfeit’ van de ITUC, waarvan FNV-voorzitter Agnes Jongerius vicevoorzitter is, is gebaseerd op een onderzoek dat de toets der kritiek niet kan doorstaan. De ITUC turft loonverschillen tussen mannen en vrouwen in tientallen landen, en stelt vast dat vrouwen per uur 16 procent minder verdienen dan mannen. Het rapport is niet veel meer dan een verzameling van deze getallen (gerangschikt per land, per werelddeel, etc.), waarbij, zegt de ITUC er keurig bij, de onderzoekers geplaagd werden door allerlei problemen met de vergelijkbaarheid van data. Jongerius trekt (op de FNV-website) doodleuk de conclusie: ‘De wereld houdt blijkbaar niet genoeg van het werk dat vrouwen doen.’

In feite, weten we uit stapels wetenschappelijk onderzoek dat de afgelopen decennia is uitgevoerd, is het grootste deel van het loonverschil tussen mannen en vrouwen (in Nederland) goed te verklaren uit objectieve criteria, zoals opleiding en werkervaring. Als de loonverschillen tussen mannen en vrouwen hiervoor gecorrigeerd worden, wat de ITUC nalaat, blijft er een veel kleiner, ‘onverklaarbaar’ verschil over. En dat kan dan worden toegeschreven aan sekse-discriminatie, het door Jongerius aangestipte gebrek aan respect.

Juist als je voor de goede zaak strijdt, moeten de feiten hard en de argumenten onweerlegbaar zijn. En juist vanwege die feiten is mijn idee dat het op lange termijn vanzelf goed komt met de vrouwenzaak.

Al enkele jaren studeren in het hoger onderwijs meisjes beter dan jongens: er studeren niet alleen meer meiden af, ze hebben ook minder tijd nodig voor hun studie. Women on top is in nieuwe cohorten die de arbeidsmarkt opkomen, dus al gerealiseerd. Of ze die toppositie in de loop van hun carrière ook vasthouden, is een open vraag, maar de uitgangspositie van vrouwen is onnoemelijk veel beter dan die van vorige generaties. Minder gretig parttimen maakt de kans op succes groter.

Het kan helemaal geen kwaad de voorspelbare uitkomst op lange termijn – gelijkheid op basis van productiviteit – een handje te helpen. Om allerlei redenen (voorbeeldfunctie, invloed op benoemingen) is de positie van vrouwen in het (top)management daarbij van groot belang. Noorwegen heeft laten zien dat het tamelijk brute quoteringsinstrument daar goed bij kan helpen.

De Noorse wetgever heeft in 2003 domweg een minimumpercentage vastgelegd (40 procent) van vrouwen in raden van bestuur en raden van commissarissen van beursgenoteerde ondernemingen. Op het moment van aankondigen was het percentage topvrouwen kleiner dan 7. De bedrijven kregen de tijd tot 1 januari jongstleden en de sanctie op het niet nakomen van deze regel is sluiting van het bedrijf. Subtiel is anders. Maar het gevolg van de wetgeving is dat praktisch alle Noorse ondernemingen nu keurig aan hun wettelijke verplichting voldoen (de ‘onvindbare’ topvrouwen zijn plots opgedoken), en dat de door tegenstanders voorspelde dramatische gevolgen (minder buitenlandse investeringen, koersdalingen op de beurs) zijn uitgebleven.

Goed voorbeeld doet volgen, zou ik denken. Maak ook in Nederland quota-wetgeving voor bedrijfsleven én overheid. Ik zou er alleen aan willen toevoegen dat de wet na 25 jaar automatisch vervalt, wegens overbodigheid. Het enige dat zo’n wet doet, is het sneller realiseren van de normale toestand. In pakweg 2012 kan de wereld van 2030 al gerealiseerd zijn, en dat is een kans die vrouwen – én mannen – zich niet moeten laten ontnemen.