Jongerius: verander de blanke mannencultuur

FNV-voorzitter pleit voor een quotum om meer vrouwen te laten doorstromen naar de top...

Nederland scoort slecht als het gaat om vrouwen aan de top. Tijd voor een quota, stelt FNV-voorzitter Agnes Jongerius (47). Over vier jaar moet 40 procent van de topfuncties bekleed worden door een vrouw. Om dat te bereiken moeten bedrijven verplicht worden om een voorkeursbeleid voor vrouwen in te voeren. Dat heeft in Noorwegen immers ook succes gehad, meent ze.

Momenteel wordt nog geen 10 procent van de topfuncties bekleed door een vrouw. Is 40 procent wel een haalbaar streven?
‘Een paar jaar geleden was het percentage vrouwen aan de top in Noorwegen zo’n 15 procent. Er werd van alles georganiseerd om dat percentage te laten stijgen. Van vage doelstellingen tot vrouwelijke netwerken. Zonder succes.

‘Pas toen een wettelijk quotum werd ingevoerd, lukte het in enkele jaren. Dus dat moet bij ons ook kunnen.’

Zitten Nederlandse vrouwen wel te wachten op een voorkeursbehandeling?
‘Nederlandse vrouwen zitten te wachten op een eerlijke behandeling.

‘Ik spreek veel werkgevers. Het gebruikelijke verhaal is dat als zij jonge vrouwen binnen krijgen, ze het hartstikke leuk vinden. Maar op één of andere manier lukt het deze vrouwen niet om meer dan één of twee carrièrestappen te maken. Verder dan het middenmanagement komen ze niet. Volgens werkgevers zijn Nederlandse vrouwen niet ambitieus, dat zou ingebakken zijn in onze cultuur.

‘Toen mijn moeder ging trouwen, werd ze meteen ontslagen. Dat was destijds dé cultuur. Cultuur kun je veranderen. ‘Volgens de theorie van organisatiepsycholoog Moss-Kanter moet minimaal 30 procent van de groep bestaan uit ‘anderen’ om dit te doen. Dus je hebt minimaal 30 procent vrouwen in de top nodig, wil je de bestaande blanke mannencultuur veranderen.’

Veel Nederlandse vrouwen geven de voorkeur aan een parttimebaan. Dit vormt echter een belemmering voor een topfunctie. Als u van de werkgevers eist om meer vrouwen op hogere functies te benoemen, eist u dan ook van vrouwen om fulltime te gaan werken?
‘Nee, ik wil geen morele verplichting opleggen om fulltime te werken en carrière te maken. Maar ik wil degenen die wél de top willen bereiken een steuntje in de rug bieden.’

Werkgevers zullen niet enthousiast worden van uw plan. Zij zitten niet te wachten op nog meer overheidsbemoeienis.
‘Werkgevers claimen al jaren goede bedoelingen te hebben met vrouwen. Maar waarom zou ik hen geloven? Al 25 jaar is het niet vanzelfsprekend dat vrouwen doorstromen naar de top. Als je een vooruitgang van desnoods 2 procent per jaar kunt claimen, dan geef ik de werkgevers gelijk. Maar dat kunnen ze niet. Het blijft bij goede bedoelingen.’

Te weinig vrouwen aan de top. Dit probleem speelt al jaren. Waarom pleit u juist nú voor een quotum?
‘Ik zie nu kansen om de wetgeving te veranderen. In mei staat er een discussie in de Tweede Kamer gepland over de resultaten van de commissie-Frijns. Deze commissie heeft onder andere onderzoek gedaan naar diversiteit bij bedrijven. Bovendien presenteert de werkgroep Top Brainstorm eind mei zijn bevindingen over hoe de weg naar de top voor vrouwen beter begaanbaar gemaakt kan worden.

‘We zijn nu druk aan het lobbyen in de Tweede Kamer voor ons voorstel. Wat mij betreft wordt het quotum dit najaar ingevoerd.’