Iedereen doet mee aan stort vuile grond

Het lijkt vechten tegen de bierkaai voor de Amsterdamse milieupolitie. Iedereen dumpt grond, ook de gemeente...

‘Een heterdaadje’, zegt John van Hal, coördinator van het regionale milieuteam van de Amsterdamse recherche, als hij zijn Mitsubishi Pajero aan de kant van de weg zet. Een ‘knijpertje’ – een vrachtwagen met laadbak en eigen graafarm – hapt in grote bergen grond die liggen opgestapeld op een terrein aan de Sierenborch in het Amsterdamse havengebied.

‘Deze grond hebben we even verderop afgegraven’, zegt de vrachtwagenchauffeur, (paardenstaart, overall en laarzen) desgevraagd. Hij wijst naar een terrein in de verte. ‘We hebben het hier even in depot gelegd. Nu kom ik weer wat terughalen.’

De man kan het verplichte begeleidingsbiljet voor transport van (al dan niet licht) vervuilde grond echter niet leveren. Dat moet hij ‘nog schrijven’. Een afvalstroomnummer, bedoeld om grond traceerbaar te maken, is er niet. ‘Hoe kan ik dan zeker weten dat die grond daarvandaan komt?’, zegt Van Hal. ‘En dat er niet gewoon gestolen wordt van een illegaal gestorte partij?’

Hij stapt in de auto en neemt een kijkje bij de aangewezen werken. Volop lege bermen dichter in de buurt, stelt hij vast. ‘Als je grond opzij wilt leggen, doe je dat toch naast de bouwplek?’

Grondhandelaren, aannemers, projectontwikkelaars, particulieren, allemaal dumpen ze grond. Bij voorkeur op braakliggende terreinen zoals in de haven. ‘Na vijven rijden er heel wat vrachtwagens met grond rond’, zegt Van Hal. ‘Hier heb je geen lastige pottenkijkers zoals in de binnenstad die vragen gaan stellen.’

Voor een ander voorbeeld hoeft hij de weg maar over te steken. Het perceel daar is duidelijk opgehoogd met puin, aarde vermengd met grote brokstukken steen en tegels. Het steekt aan de kant van de weg bijna 30 centimeter uit boven het asfalt. Verderop is het nog hoger, maar dat valt door de vertekening in eerste instantie nauwelijks op.

Dit perceel is eigendom van de gemeente Amsterdam. Die is verantwoordelijk voor het verstrekken van de benodigde vergunningen en voor de handhaving van de milieuwetgeving, en moet hier in feite zichzelf controleren.

Datzelfde speelt verderop in de Afrikahaven, waar momenteel een nieuwe havengeul wordt uitgegraven. De 4x4 van Van Hal baant zich een weg door de modder, achter een vrachtwagen die een lading grond stort op een terrein dat vanaf de Casablancaweg aan het oog wordt onttrokken door een bedrijfsloods.

‘Zie je hoeveel dit terrein boven de omgeving uitsteekt?’, zegt Van Hal. Hij wijst op het hoogteverschil aan de zijkant van het perceel, dat duidelijk een paar meter boven de omgeving uittorent. Tijdens een controle stuitten de gemeentelijke milieudienst en het Bureau Milieucriminaliteit van de Amsterdamse recherche eind november op dit terrein, waarop naar schatting 800 duizend ton zout slib en bagger uit de havengeul is uitgereden. De opdrachtgever: de haven Amsterdam.

Van Hal onderzoekt nu of de storting volgens de regels is verlopen. Er is genoeg reden voor een verdenking. De vrachtwagens die de grond vervoerden, beschikten niet over de juiste papieren, en de grond werd niet op zoutgehalte getest, wat volgens de Wet Bodembescherming wel vereist is.

En zo levert een uurtje rondrijden met Van Hal door het Westelijk Havengebied meer mogelijke milieudelicten op: bergen begroeide aarde langs de kant van de weg, terreinen die een meter boven het maaiveld uitsteken, een massieve terp van 150 meter naast uitgegraven silo’s, en terreinen met sporen van vele dumpings.

‘Het is vaak frustrerend’, zegt hij. ‘Wanneer wij ons ermee gaan bemoeien, weet de eigenaar nergens van. Het achterhalen van de daders kost veel tijd en mankracht, terwijl er genoeg te doen is. Milieucriminaliteit levert een gevaar op voor de veiligheid en de volksgezondheid en heeft bijna altijd te maken met geld. Heel veel geld.’

Van Hal: ‘Projectontwikkelaars en aannemers willen zo goedkoop mogelijk werken. Als je vervuilde grond aantreft, moet je die volgens de wet voor veel geld opslaan of laten saneren. Dan is het verleidelijk om het in plaats daarvan ergens illegaal te dumpen.’

Bijkomend voordeel van het tijdelijk storten en uitrijden van grond is het feit dat die – na een paar flinke regenbuien – minder vies is dan daarvoor. Dat de rotzooi wegspoelt naar het grondwater vormt voor de storters geen beletsel.