Spelletjes spelen op de werkvloer

Trauma Center klinkt misschien als de naam van de zoveelste ziekenhuisserie, maar het is de naam van een van de eerste ziekenhuisgames....

In een artikel met de titel The impact of video games on training surgeons in the 21st century, beschrijven twee onderzoekers dat chirurgen in opleiding die het spel wekelijks meer dan drie uur speelden, 32 procent minder fouten maakten bij gesimuleerde laparoscopische operaties (buikholte-inspectie met een endoscoop, red.). Bovendien bleken de gamers een kwart sneller dan hun niet gamende collega’s.

De bevindingen van deze onderzoekers staan niet op zich. Steeds vaker zetten bedrijven computerspellen in om werknemers op te leiden. Managers in het bedrijfsleven leren aan de hand van simulaties bijvoorbeeld wat het effect is van de invoering van een nieuw softwarepakket, de kapitein van een olietanker leert hoe hij moet reageren op een storm die onverwacht opsteek, en via een onlinespel wordt het ondernemerschap van boeren gestimuleerd .

Inmiddels is sprake van een aparte industrie met een eigen naam. In Nederland houden al tientallen bedrijven zich bezig met ‘serious gaming’. Ook wereldwijd is het een snel groeiende activiteit.

Volgens Mark Overmars, wetenschappelijk directeur van het Center for advanced gaming and simulation (AGS) in Utrecht, gaat er in de Nederlandse industrie voor ‘serious gaming’ jaarlijks al 600 miljoen euro om. Ter vergelijking: in de Nederlandse branche voor entertainmentgames wordt elk jaar 400 miljoen euro omgezet. Wereldwijd gaat er zo’n 25 miljard euro om in ‘serious gaming.’

‘Spelletjes’ die gebruikt worden voor trainingsdoeleinden, zijn op zich niet helemaal nieuw. Het bekendste voorbeeld is misschien wel Flightsimulator. Het spel werd ooit ontwikkeld als spel voor de entertainmentindustrie, maar sinds het de werkelijkheid wel erg dicht benadert, worden piloten mede aan de hand van het spel opgeleid.

Toch is de nieuwe generatie ‘serious games’ niet helemaal vergelijkbaar met de vluchtsimulator van Microsoft, zegt Overmars van AGS. ‘Bij een pilotenopleiding komt de motivatie uit de deelnemers. De grap van deze generatie spellen is dat de motivatie vaak uit het spel komt. Door competitie en beloning in te bouwen, wordt leren veel leuker.’

Maar de computerspellen hebben ook praktisch nut, stelt Frans van der Veen, hoofd opleidingen van de brandweer Gooi- en Vechtstreek.

Zijn korps gebruikt, net als veel andere brandweerkorpsen in Nederland, computerspellen onder meer voor trainingen en om examens af te nemen bij duikploegleiders en bevelvoerders.

‘Vroeger had je voor dat soort examens tien man nodig en kon je er hooguit twee op een dag afnemen’, zegt Van der Veen. ‘Nu doen we er zes tot acht op een dag met drie man.’

Het feitelijke blussen of opduiken van een wrak wordt niet getraind met de computersimulaties. Van der Veen: ‘We trainen en beoordelen procedures. Op een computerscherm zie je hoe je komt aanrijden bij een brand. Op basis van de situatie ter plekke moet een bevelvoerder inschatten hoeveel mensen hij nodig heeft en welke mensen wat moeten doen. De instructeur kan bovendien zien hoe de leidinggevende reageert in een noodsituatie.’

Het ‘spel’ dat Van der Veen gebruikt, is gemaakt door het Rotterdamse bedrijf Vstep. De omzet van het bedrijf, dat zich voornamelijk bezighoudt met ‘serious gaming’, groeide het afgelopen jaar met 100 procent, aldus directeur Pjotr van Schothorst. Zijn personeelsbestand groeide in dezelfde periode met 30 procent.

Toch merkt hij bij veel bedrijven dat er nog aarzeling is. ‘Velen moeten de angst voor het onbekende nog overwinnen.’ Ook Mark van der Pol van het eveneens hard groeiende bedrijfssimulaties.nl zegt dat er nog een wereld te winnen is. ‘Het idee is vaak dat het in de kern toch om een spelletje gaat. Daardoor lijkt het allemaal heel vrijblijvend.’ Voor Van der Pol is mond-tot-mond-reclame dan ook de beste reclame. ‘Als mensen het zelf eenmaal hebben ondergaan, zijn ze vaak enorm enthousiast.’

En er zijn meer uitdagingen voor de ‘serious gaming’-industrie, zegt Overmars van AGS. ‘Het is cruciaal dat de games natuurgetrouw zijn. Als mensen in een spel anders wegrennen van een brand dan in het echt, leer je de verkeerde vaardigheden aan. Juist die overeenkomst met de realiteit is een moeilijk ding.’

Toch denkt Overmars dat de opkomst van de ‘serious gaming’-industrie onomkeerbaar is. ‘De nieuwe generatie managers zal nieuwe methoden willen toepassen. Bovendien zijn zij zelf vaak opgegroeid met computerspelletjes.’ Ook zullen de spellen alleen maar natuurgetrouwer worden, oordeelt Overmars. ‘Op dat gebied zal de komende jaren veruit de meeste ontwikkeling plaatsvinden.’