Ziekenhuis met vijf sterren heeft minibar

In de toekomst kunnen patiënten kiezen voor behandeling in een vijfsterrenziekenhuis. Door de invoering van marktwerking ontstaan op den duur meer specialistische diensten en ontstaat meer differentiatie in de zorg....

Dit voorspelt het internationale adviesbureau Roland Berger. De onderzoekers constateren op basis van een internationale vergelijkende studie naar trends in de gezondheidszorg dat de patiënt meer en meer centraal komt te staan. De ziekenhuispatiënt eist zorg op maat en is ook bereid daarvoor te betalen.

‘Als mensen na hun operatie in de omgeving van een vijfsterrenhotel willen herstellen, dan moet dat kunnen. Waarom maken de ziekenhuizen het verblijf niet aangenamer met een minibar in de kamer zodat de patiënt en zijn gasten zichzelf kunnen bedienen?’, zegt consultant Robin Alma.

De tweedeling in de zorg die hierdoor ontstaat, is volgens de onderzoekers niet wezenlijk anders dan bij het betalen van een meerprijs voor een groter huis of voor meer beenruimte in het vliegtuig. ‘Het gaat hier om dienstverlening, niet om de kwaliteit van de medische zorg. Mensen met een basisverzekering worden niet slechter gehecht.’

De eerste voorbeelden van differentiatie zijn al bekend. Zo kunnen patiënten in het Maasland Ziekenhuis in Sittard na een heupoperatie kiezen of zij worden nabehandeld in een driesterren- of een vijfsterrenomgeving. Het prijsverschil tussen de eerste en de tweede optie komt voor rekening van de patiënt.

Volgens Alma is het voordeel van dergelijke dienstverlening dat deze service extra geld in het laatje brengt waarvan uiteindelijk alle patiënten profiteren.

‘Amerikaanse toestanden zullen wij hier niet krijgen omdat wij, in tegenstelling tot de Angelsaksische cultuur, veel meer belang hechten aan de toegankelijkheid van de gezondheidszorg voor iedereen.’

Roland Berger verwacht eveneens dat er meer specialistische behandelcentra zullen ontstaan in Nederland als de ziekenhuizen straks meer financiële vrijheid krijgen.

‘Ziekenhuizen kunnen dan gaan experimenteren met extra dienstverlening zoals bijvoorbeeld behandeling in de avonduren of in het weekend. Ook kunnen ze bijvoorbeeld buitenlandse patiënten gaan behandelen die bereid zijn er zelf voor te betalen. Nu staan de operatiekamers de helft van de tijd leeg. Er heerst een gebrek aan ondernemerschap’, aldus managing partner Tijo Collot d’Escury.

De golf aan fusies in de afgelopen jaren heeft niet geleid tot meer efficiëntie. Integendeel: uit het onderzoek komt naar voren dat de grotere ziekenhuizen – met een jaaromzet van meer dan 125 miljoen euro – slechter presteren dan de kleinere.

In Nederland worden gemiddeld 82 duizend inwoners per ziekenhuisvestiging bediend. Dat is twee tot vier keer zo veel als in andere Europese landen. De gewenste synergievoordelen zoals de afname van de overheadkosten, een betere bezettingsgraad en een efficiëntere planning, zijn volgens Roland Berger niet bereikt.

‘De grotere patiëntengroepen die door de fusieziekenhuizen zijn ontstaan, worden bij voorkeur weer verdeeld in kleinere groepen waardoor de mogelijke efficiëntiewinst wordt verspeeld’, aldus Alma.

De consultants constateren ook dat de huidige budgetfinanciering, die volgens de planning in 2009 wordt afgeschaft, de innovatie in de weg staat. Ziekenhuizen worden nu gekort op hun budget als zij meer verrichtingen uitvoeren dan is afgesproken. Verwarrend is bovendien dat de medisch specialisten vanaf volgend jaar worden afgerekend op hun productie. ‘Dat wringt dus met het belang van het ziekenhuis. Het zou beter zijn als dat synchroon loopt.’

Goed nieuws is overigens dat de kosten van de zorg nu met succes worden beheerst. Voor het eerst groeien de zorgkosten minder snel dan de economie. ‘Wel was de groei van de economie aanzienlijk en is de piek van de vergrijzing nog niet bereikt, aldus Alma. De kosten zullen dus naar verwachting toenemen. ‘Maar de vraag is of dat erg is’, zegt Alma. ‘In Nederland ligt de nadruk erg op kostenbeheersing en minder op kwaliteit, terwijl uit alles blijkt dat patiënten bereid zijn om te betalen voor kwaliteit.’