Illegalen worden geweerd in ziekenhuis

Een illegaal in Nederland verblijvend meisje met een zware astma-aanval wordt weggestuurd door een eerste-hulppost in Amsterdam. Ze heeft geen verzekeringspasje bij zich en geen 300 euro om te betalen aan de balie voordat ze een dokter te zien krijgt....

‘Het is in strijd met alle internationale en medisch-ethische gedragsregels om financiële drempels op te werpen voor de zorg’, zegt de Nijmeegse huisarts Maria van den Muijsenbergh die zich bezighoudt met de zorg aan illegalen en vluchtelingen. ‘Een patiënt moet altijd eerst door een arts worden gezien om te bepalen of medische zorg noodzakelijk is.’

Ziekenhuizen werpen meer financiële drempels op voor de zorg aan illegalen. In VU Medisch Centrum in Amsterdam moeten onverzekerden eerst 300 euro betalen voordat ze een dokter op de eerste hulp te zien krijgen. Het Westeinde Ziekenhuis in Den Haag rekent eerst 100 euro af voor een bezoek aan de spoedeisende hulp.

De NVZ, de vereniging van ziekenhuizen, is niet bekend met het toegangstarief dat ziekenhuizen in rekening brengen aan onverzekerden, maar zegt niet uit te sluiten ‘dat ziekenhuizen het mensen moeilijker maken om zorg te halen’. Wel blijft de zorgplicht voorop staan’, aldus een woordvoerder.

‘Het zou niet moeten gebeuren’, zegt Evert Bloemen van Pharos, het kenniscentrum voor gezondheid van vluchtelingen en illegalen. ‘Maar er zijn wel meer incidenten bekend waarbij het financiële belang van het ziekenhuis de zorgplicht overstijgt.’

Ook naderhand proberen de ziekenhuizen de gemaakte kosten veel agressiever te verhalen op patiënten die geen identiteitsbewijs of verzekeringspasje kunnen tonen. Illegalen, die zich niet mogen verzekeren tegen medische zorg, worden in toenemende mate geconfronteerd met betalingsregelingen waaraan ze niet kunnen voldoen.

De ziekenhuizen proberen op die manier de sterk gestegen kosten voor zorg aan onverzekerden te beperken. Ruim 241 duizend mensen blijken zich sinds de introductie van de Zorgverzekeringswet in 2006 niet te hebben verzekerd. Ze vinden een zorgverzekering te duur, niet nodig of ze kennen het fenomeen niet. De naar schatting 150 duizend tot 250 duizend illegalen, die zich vanwege de Koppelingswet niet mogen verzekeren, zijn hiervan de dupe.

‘Er is niets mis mee om achteraf te proberen een betalingsregeling te treffen’, zegt Van den Muijsenbergh. ‘Maar het is wat anders om vooraf geld te vragen.’

Volgens een woordvoerder van VU Medisch Centrum zijn alle ziekenhuizen in de regio door de zorgverzekeraar ‘verplicht’ een betalingsregeling te treffen. Het OLVG en het AMC in Amsterdam bestrijden dat ze dit al doen voordat zorg is geleverd. ‘Wij kijken niet eerst in de portemonnee’, zegt Frank van den Bosch van het AMC. ‘Voor legaal in Nederland verblijvende mensen proberen we een verzekering te regelen, met illegalen spreken we een betalingsregeling af. Althans, binnen de grens van het redelijke. Een rekening van 250 duizend euro voor bijvoorbeeld de geboorte van een prematuur die weken in een couveuse ligt, kan geen mens betalen.’

Artsen worstelen ondertussen met de financiële beperkingen die hen worden opgelegd. ‘Wij staan met de rug tegen de muur’, zegt een kinderneuroloog in een ziekenhuis uit de Randstad. ‘Het is voor een arts onaanvaardbaar om te moeten toezien dat mensen eerst moeten betalen voordat ze de zorg krijgen.’

In totaal werd vorig jaar 37 miljoen euro uitgegeven aan de post ‘dubieuze debiteuren’. Dit potje wordt gevuld door verzekeraars, die druk uitoefenen op de ziekenhuizen om de kosten te beperken. Het AMC, dat met zijn ligging in de Bijlmer veel aanloop heeft van illegalen, gaf twee jaar geleden 5 miljoen euro uit aan zorg aan onverzekerden. ‘Het wordt lastiger om dit bij de zorgverzekeraar te declareren, want die moet ook op de kosten letten’, aldus de AMC-woordvoerder.

Volgens Evert Bloemen van Pharos moeten ziekenhuizen oppassen dat ze niet doorslaan. ‘Het moet niet zo zijn dat armlastige illegalen tot in lengte van dagen door ziekenhuizen worden bestookt met incasso’s en deurwaarders. Als er voldoende pogingen zijn gedaan, dan moet het ziekenhuis een beroep doen op de post dubieuze debiteuren.’