Is biologisch nog wel verantwoord?

Het EKO-keurmerk garandeert niet dat bioproducten vrij van kinderarbeid zijn geteeld. Hoe komt dat?..

Wat constateert Fairfood over de arbeidsomstandigheden bij de productie van voeding?

Fairfood enquêteerde fabrikanten over de totstandkoming van hun voedingsmiddelen. Skal, de organisatie die het EKO-keurmerk afgeeft, heeft de vragen over arbeidsomstandigheden in de enquête niet beantwoord. De organisatie zegt hierover geen garanties te kunnen geven. Van een lijst van 170 bioproducten die Fairfood samenstelde, is daarom onbekend hoe het met de sociale omstandigheden tijdens de teelt is gesteld.

Vallen arbeidsomstandigheden dan niet onder het EKO-keurmerk?

Nee. Skal richt zich uitsluitend op natuur, milieu en dierenwelzijn, en niet op arbeidsomstandigheden. In tegenstelling tot Fair Trade en Max Havelaar zegt het EKO-keurmerk niets over eerlijke handel of werkomstandigheden.

Hoe is het gesteld met de arbeidsomstandigheden in de biologische landbouw in ontwikkelingslanden?

In veel ontwikkelingslanden zijn de omstandigheden slecht, ook in de biologische landbouw. Hier komen kinderarbeid, slavernij en andere vormen van uitbuiting voor, zegt Eelco Fortuijn van Fairfood. Volgens de organisatie voor ‘eerlijk voedsel’ zijn er sterke aanwijzingen dat enkele biologische producten van Albert Heijn, zoals de biologische pindakaas en de biologische chocoladerepen, onder onverantwoorde omstandigheden zijn verbouwd. De pinda- en de cacaoteelt zij sowieso industrieën waarin veel sociale missstanden voorkomen, stelt Fortuijn van Fairfood. Hoe groot het probleem precies is, is onduidelijk.

Gaat Skal, de organisatie die het EKOkeurmerk afgeeft, nu voortaan ook arbeidsomstandigheden in zijn oordeel meewegen?

Een woordvoerster zegt dat Skal graag wil de samenwerking tussen organisaties voor eerlijke handel en biologisch voedsel verbetert. Maar concrete plannen voor het meewegen van sociale omstandigheden, zijn er nog niet. ‘Je moet ergens beginnen', aldus de woordvoerster. ‘In tegenstelling tot Fair Trade kunnen wij wel garanderen dat er geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.’

Zijn er keurmerken die goed zijn voor mens én milieu?

Ja, er is een aantal initiatieven op dit gebied. Max Havelaar exploiteert biologische koffie en fruit met het Eko Oké-keurmerk. Dat garandeert het welzijn van mens en milieu. Ook Utz Kapeh, een keurmerk voor koffie, draagt zorg voor het milieu en een verantwoord loon voor de koffieboeren.

Is het nog wel verantwoord voor biologische landbouw te kiezen?

Ondanks het feit dat volgens Fortuyn in ontwikkelingslanden veel misstanden voorkomen – ‘Ik ken veel verhalen over theeplantages waar kinderen 12 uur per dag werken – is het nog altijd het best biologische producten te kopen. Die scoren beter op het gebied van milieu en dierenwelzijn.

Wel is het verschil tussen biologische en reguliere landbouwproducten uit Nederland de afgelopen jaren kleiner geworden, aldus een woordvoerder van Milieu Centraal, een organisatie die zich bezighoudt met milieuvraagstukken. Nederlandse boeren gebruiken al veel minder schadelijke stoffen.