‘Wereld stevent af op energiecrisis’

Er bestaat een reële kans dat de wereld afstevent op een energiecrisis. Het Internationale Energie Agentschap (IEA) houdt terdege rekening met de mogelijkheid van een acuut energietekort in de periode tot 2015....

‘We waren vorig jaar al somber, en dat is alleen maar erger geworden’, zegt Aad van Bohemen van de IEA, de belangrijkste energie-adviseur van 26 rijke landen. ‘Energie wordt duur, en energie is al onzeker en vuil. Het is een zorgwekkend beeld’.

Zelfs als een energiecrisis uitblijft, schetst de IEA een sombere toekomst. De opkomst van India, maar met name die van China, leidt tot ongekende problemen op de energiemarkt. Vooral dankzij de spectaculaire groeicijfers die in die landen worden verwacht zal de vraag naar energie tot 2030 met meer dan de helft toenemen. Het grootste deel van die extra vraag moet worden opgevangen door fossiele brandstoffen, voornamelijk olie en kolen. Alternatieven als kernenergie en duurzame energie zijn bij lange na niet in staat de vraag bij te benen.

Behoefte
De behoefte aan olie zal in 2015 37 miljoen vaten per dag hoger liggen dan nu. De wereldwijde vraag was vorig jaar 85 miljoen vaten per dag. Een aanzienlijk deel van de stijging komt voor rekening van de Chinese automobilist. Op dit moment bezitten twintig op de duizend Chinezen een auto, in 2030 zijn dat er tweehonderd. Het Europese niveau – zeshonderd auto’s per duizend burgers – zal China echter nooit bereiken, voorspelt Van Bohemen. ‘Dan zou het wereldverbruik op 160 miljoen vaten olie per dag uitkomen. Dat kan niet, want dat is er niet – althans niet duurzaam.’

De vraag is of het aanbod de vraag zal kunnen bijbenen. De nieuwe olievelden die de IEA nu in zijn databank heeft zitten, kunnen volgens Van Bohemen straks maximaal 25 miljoen vaten per dag extra produceren. De kosten voor de ontwikkeling van die velden zijn echter gigantisch: 5.400 miljard dollar – tien keer de omvang van de Nederlandse economie. Vorig jaar dacht de IEA nog dat 4.300 miljard dollar zou volstaan.

Het agentschap verwacht dat in de komende jaren nog voldoende nieuwe bronnen worden ontdekt om aan de vraag te voldoen. Maar er zijn ook andere geluiden. Shokri Ghanem, de baas van de Libische staatsoliemaatschappij zei onlangs: ‘Er is een serieus probleem – dat het aanbod niet hoger kan dan boven een bepaald niveau, zeg rond de 100 miljoen vaten.’

Ingrijpende gevolgen
De explosieve stijging van de energievraag heeft ingrijpende gevolgen voor het klimaat. De uitstoot van CO2 – het gas dat verantwoordelijk wordt gehouden voor het broeikaseffect – neemt volgens de berekeningen van het IEA tot 2030 met bijna 60 procent toe. Dat leidt tot een gemiddelde stijging van de temperatuur van 6 graden. Om de temperatuurstijging op twee graden te houden zijn investeringen ter waarde van 13.200 miljard dollar nodig: ongeveer de omvang van de economie van de Verenigde Staten.

Ook de extra CO2 uitstoot komt grotendeels voor rekening van China. De Chinezen bouwen in de komende jaren in hoog tempo kolencentrales om tegemoet te komen aan de elektriciteitsbehoefte van de snel groeiende middenklasse. ‘En dat zijn centrales van de minst milieuvriendelijke soort’, zegt Van Bohemen. ‘De boodschap is dat we China moeten helpen andere centrales te bouwen. Anders hebben we nog vijftig jaar last van ouderwetse centrales.’ China neemt naar verwachting al dit jaar de koppositie als grootste uitstoter van CO2 over van de Verenigde Staten.

Het IEA wil nadrukkelijk niet de zwarte piet bij India en China neerleggen. De Japanner Nobuo Tanaka, de hoogste baas van het agentschap, zei in Londen dat de twee volkrijkste landen van de wereld een ‘legitieme aspiratie hebben om door economische groei de levenskwaliteit van meer dan twee miljard mensen te verbeteren.’