Schultz van Haegen: ‘Patiënt wil de beste dokter’

Verzekeraars lopen bij inkoop van behandelingen aan tegen gebrek aan marktwerking...

Voor consumenten is het moeilijk om de juiste zorgverzekeraar te kiezen; de verschillen in premies zijn niet al te groot. Zorgverzekeraars moeten zich dus gaan onderscheiden op kwaliteit; met het inkopen van de beste behandelingen bij de beste doktoren. Maar het zorgsysteem stimuleert ziekenhuizen en andere zorgaanbieders nog onvoldoende om zich echt te profileren op hun vakgebied. ‘We zouden het verschil graag willen maken, maar er zitten nog veel perverse prikkels in het systeem die concurrentie tegengaan’, zegt Melanie Schultz van Haegen (37), directeur zorginkoop van de zorgverzekeraar Achmea, oud-staatssecretaris van Verkeer.

Waarom is er nog zo weinig verschil in premiehoogte?

‘Het is nog maar kort geleden dat de basisverzekering werd geïntroduceerd. De concurrentieslag om de verzekerde is nog gaande. Bij de introductie van de Zorgverzekeringswet in 2006 draaide het daar helemaal om. Dit jaar hebben we ons gericht op het verbeteren van de service en de telefonische bereikbaarheid – dat was echt een zootje. Het komend jaar gaan we ons vooral richten op differentiatie in de zorginkoop, waarbij we bewust inkopen op kwaliteit zodat we ons kunnen onderscheiden van anderen.’

Hoe kun je je als verzekeraar onderscheiden met zorginkoop?

‘We willen ons richten op de behoefte van de klant. Daarvoor is het nodig dat we inzicht krijgen in de kwaliteit, zodat we daar bewust op kunnen inkopen. We kopen meer zorg in bij instellingen die het goed doen, dan bij aanbieders die gemiddeld presteren. Zo kun je afspraken maken over extra volume bij een ziekenhuis dat bijvoorbeeld goed is in het laseren van ogen. Het ziekenhuis krijgt dan extra patiënten waarmee ze ervaring kunnen opdoen. Dat kun je overigens alleen doen bij behandelingen die te plannen zijn. Voor spoedeisende hulp en zorg aan chronisch zieken, moet de patiënt dicht bij huis terecht kunnen.’

Is er al genoeg differentiatie in het zorgaanbod om te selecteren?

‘Dat verschilt per instelling. We hebben net een contract afgesloten voor liesoperaties waarbij het ziekenhuis eventuele hersteloperaties voor eigen rekening neemt. Dat prikkelt tot betere prestaties. Iedereen worstelt nog met de nieuwe verhoudingen. Je ziet bijvoorbeeld dat directies van ziekenhuizen zich wel willen profileren met bepaalde medische expertise, maar dat de medisch specialisten van de andere vakgebieden dat tegenhouden omdat daardoor de aandacht voor hun vakgebied vermindert. Dat is een logische discussie waarin wij ook een rol moeten spelen.’

Hoe kun je als verzekeraar bijdragen aan die discussie?

‘Met financiële ondersteuning. Ziekenhuizen die inzichtelijk maken dat ze beter presteren dan andere, worden beloond met meer patiënten. Maar je kunt ook op een andere manier belonen. Een kijkoperatie bijvoorbeeld is duurder dan een operatie waarbij een grote wond wordt gemaakt, maar daar betalen we graag meer voor als het betekent dat de patiënt sneller herstelt en minder ongemak ondervindt. Omdat ziekenhuisdirecties een vast budget krijgen, kan het onaantrekkelijk zijn dergelijke vernieuwende zorg toe te passen. Dat zijn de perverse prikkels uit het huidige financieringssysteem.’

Wat bedoelt u met perverse prikkels?

‘De liberalisering van de ziekenhuismarkt is – helaas, zeg ik als liberaal – afgeremd. Slechts bij 10 procent  van de zorg wordt onderhandeld over prijs en kwaliteit, de rest is nog gebudgetteerd. Hierdoor ontbreken de financiële prikkels bij de zorgaanbieders om te ondernemen.Daarnaast hebben we te maken met financiële en administratieve schotten tussen huisartszorg, ziekenhuiszorg en de verpleeghuiszorg in de AWBZ. Dit staat de ontwikkeling van ketenzorg – zorg die wordt georganiseerd rond de patiënt in plaats van vanuit de instelling – nog in de weg. Er is geen enkel financieel belang voor de arts om de zorg af te stoten naar de huisarts, of voor het verpleeghuis om te voorkomen dat een demente bejaarde een duur ziekenhuisbed bezet houdt omdat er geen plek is in het verpleeghuis. Dat belang proberen wij nu met financiële prikkels in te bouwen. Uit onderzoek blijkt dat versterking van de eerstelijnszorg – waaronder de huisartszorg – bij de behandeling van chronische ziekten zoals diabetes of de longziekte COPD, de kosten met 30 procent kan verlagen. We experimenteren nu met de financiering van zorgketens. Daarmee stimuleer je dat een diabetespatiënt wordt behandeld door de diabetesverpleegkundige bij de huisarts in plaats van door de veel duurdere dokter in het ziekenhuis. ’

Is de zorg er transparanter op geworden?

‘De zorg is de laatste sector waar beperkte transparantie is over kwaliteit en veiligheid. In mijn vorige sector, de luchtvaart, vond iedereen het logisch dat iedereen in detail wist hoe veilig een vliegtuig is. Je zou wel eens kunnen neerstorten. Alsof er geen risico’s zijn in de zorg! In de VS is men veel verder met het meten van kwaliteit. Professionals verzetten zich er nog tegen om inzicht te geven in hun prestaties. Toch is het voor ons noodzakelijk om voor onze verzekerden de beste zorg in te kopen. Die wil gewoon de beste dokter. En niet een die misschien een tientje goedkoper is.’