Soepeler ontslagrecht, ook zonder steun van vakbonden

Het kabinet zet de versoepeling van het ontslagrecht door, ook zonder steun van de vakbonden. Dat blijkt uit een brief die CDA-minister Donner van Sociale Zaken dinsdagavond naar de Tweede Kamer heeft gestuurd....

‘Het kabinet is tot de conclusie gekomen dat wijzigingen noodzakelijk zijn voor versterking van de arbeidsparticipatie’, schrijft Donner. Het kabinet Balkenende-IV gaat daarmee al in zijn vierde maand de confrontatie aan met de vakbeweging. Zeker voor een kabinet dat zich laat voorstaan op zijn intensieve contacten met de samenleving, is dat opmerkelijk.

De brief, waarin Donner officieel advies vraagt aan de sociale partners, komt een kleine week na de veelbesproken Participatietop, waarop het kabinet met vakbonden, werkgevers en gemeenten afspraken maakte over 200 duizend extra banen voor laagopgeleiden. Het kabinetsvoorstel over het ontslagrecht, dat anderhalve week geleden al uitlekte, kwam daar niet ter tafel. De vakbonden hadden gedreigd het overleg te boycotten als dat zou gebeuren.

Donner laat weten de ontslagvergoedingen te willen maximeren op een jaarsalaris, tenzij dit inkomen lager is dan 75 duizend euro. Dan is dat het maximum. Oudere werknemers kunnen bij ontslag tot 100 duizend euro meekrijgen. Werkgevers mogen een arbeidscontract straks beëindigen zonder tussenkomst van de rechter. Iedere werknemer krijgt een wettelijk vastgelegd bedrag mee: een maandsalaris per gewerkt jaar, vermeerderd met een opslag voor ouderen. Bij ontslag om bedrijfseconomische redenen hoeft net als nu geen vergoeding te worden betaald, als de werkgever toestemming heeft van het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI).

De plannen van het kabinet voorzien daarnaast in een ‘wederzijdse scholingsplicht’: werkgevers worden verplicht hun personeel op te leiden en vice versa hebben werknemers de plicht om scholing te volgen. Scholingskosten kunnen tot een kwart maandsalaris per dienstjaar van de ontslagvergoeding worden afgetrokken. Ook krijgen tijdelijke werknemers meer zekerheid. Zij krijgen na drie jaar of bij het vierde contract altijd een vaste aanstelling. Wie langer dan drie jaar op een tijdelijk contract werkt, krijgt bij ontslag recht op een hogere vergoeding.

Het advies van bonden en werkgevers moet uiterlijk op 1 september binnen zijn. Donner hoopt dat de sociale partners het nu wel eens worden. ‘Maar we vragen om advies, niet om instemming’, stelde de minister. Gezien de onenigheid van de afgelopen twee jaar is dat laatste niet aannemelijk.

De PvdA liet dinsdagavond direct weten ‘buitengewoon kritisch’ te zijn over de ontslagplannen van het kabinet. De partij zit er moeilijk in. PvdA-leider Wouter Bos maakte tijdens de verkiezingscampagne een groot punt van de ontslagplannen van het CDA ‘waarmee burgers hun zekerheden kwijt raken’.

Met de toezegging van het kabinet dat het ontslagrecht wordt versoepeld, geeft de werkgeversorganisatie VNO-NCW vanaf 1 januari uitvoering aan hun banenplan om op elke vijftig werknemers een langdurig werkloze in dienst te nemen. Deze afspraak bij de Participatietop was gekoppeld aan de door werkgevers vurig gewenste hervorming van het ontslagrecht.