‘Minister van Verkeer gokte met snelle trein’

De wetenschappers van de TU Delft willen geen zwartepiet uitdelen over de problemen met de hogesnelheidslijn (hsl) naar Brussel....

Moeilijk is dat niet, want hoe kan het dat België en Nederland samen werken aan de hsl-verbinding tussen Brussel en Amsterdam, maar dat beide landen een niet-uitwisselbaar veiligheidssysteem hebben laten ontwerpen? Wanneer hierbij wordt bedacht dat Nederland ook nog eens flink heeft meebetaald aan het Belgische deel van de hsl wordt het nog onbegrijpelijker.

De ellende met de hsl – waardoor de lijn 18 maanden vertraging oploopt en 222 miljoen euro duurder uitpakt – wordt veroorzaakt door het beveiligingssysteem ERTMS. België liet hiervoor een systeem aanleggen door de Franse leverancier Alstom. Nederland koos voor leverancier Siemens. Nederland en België ontdekten laat dat de systemen van beide leveranciers (ERTMS versie 2.2.2) niet met elkaar overweg konden en dat dus de hsl alleen maar met een slakkengang over de grens zou kunnen rijden. De landen losten het probleem op met een vlucht naar voren; een nieuwe, nog niet bestaande, ERTMS-versie 2.3.0 moest de oplossing bieden.

Dit systeem is tot op de dag van vandaag nog niet beschikbaar.

Het ministerie had zich wel afgevraagd wat te doen als het systeem er niet op tijd zou zijn, maar de toenmalige minister Peijs vond het financieel te riskant het hele contract met het hsl-bouwconsortium Infraspeed open te breken.

Hoe het ook kan, liet Frankrijk zien, dat deze zomer de hsl-verbinding opent naar Duitsland. Deze spoorlijn is voorzien van twee systemen: ERTMS 2.3.0 en het vertrouwde tgv-beveiligingssysteem. Frankrijk had maar twintig jaar ervaring met de tgv, dus besloot Nederland daar niet te gaan kijken. Nederland gokte op de technologische ontwikkeling die maar niet kwam.

‘Vanuit de Europese gedachte is dit begrijpelijk, maar in bedrijfseconomisch opzicht ook een niet gering risico’, schrijven de TU-onderzoekers. De Tweede Kamer debatteert vandaag over het onderzoek. Kamerleden twijfelen of het ministerie van Verkeer en Waterstaat is toegerust is om dit soort projecten te besturen. De wetenschappers schrijven voorzichtig dat meer regie van het ministerie wel zou hebben geholpen.