Pensioenfondsen in clusterbommen

De Nederlandse pensioenfondsen ABP, PGGM en Spoorwegpensioenfonds beleggen voor honderden miljoenen euro’s in de Amerikaanse wapenindustrie, waaronder bedrijven die clusterbommen produceren....

Dat blijkt uit het televisieprogramma Zembla, dat zondagavond is uitgezonden. ‘Clustermunitie is verwerpelijk wapentuig, maar we hebben voor ons zelf geen richtlijnen die ons verbieden daarin te beleggen’, aldus directeur beleggingen Roderick Munsters van het ABP.

‘Uit dit soort beleggingen blijkt eens te meer dat het uitermate droevig is gesteld met de transparantie van het beleggingsbeleid van Nederlandse pensioenfondsen’, aldus Guiseppe van der Helm, directeur van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO). De uitzending van Zembla was mede gebaseerd op een onderzoek van de VBDO.

Het PvdA-Kamerlid Staf Depla stelt morgen vragen aan minister Donner van Sociale Zaken. Depla wil dat Donner snel met werkgevers, werknemers en pensioenfondsen om de tafel gaat zitten om de inzichtelijkheid van de beleggingen van de fondsen vast te leggen. ‘We hebben een mooi pensioensysteem, maar het is niet logisch dat de deelnemers aan dat systeem niet kunnen zien met welke beleggingen dat pensioen bij elkaar wordt gespaard’, aldus Depla. Daarnaast wil het Kamerlid een wet die beleggingen onmogelijk maakt in producten waarvan de Verenigde Naties dan wel de Nederlandse regering vinden dat ze zouden moeten worden verboden. Dat is bijvoorbeeld het geval met de genoemde clusterbommen.

Er is niet alleen kritiek op specifieke beleggingen van de pensioenfondsen, die tezamen ruim 670 miljard euro hebben uitstaan. De VBDO heeft het stemgedrag onderzocht van negen grote pensioenfondsen op aandeelhoudersvergaderingen van Amerikaanse bedrijven, waarvan ze aandeelhouder zijn. Daaruit blijkt dat voorstellen om het bedrijfsbeleid duurzamer te maken, zelden worden ondersteund door de Nederlandse institutionele beleggers. In ruim 80 procent van de honderden stemmingen die zijn onderzocht, stemden de pensioenfondsen tegen. Het ABP maakt het daarbij erg bont. Dat pensioenfonds stemde mei 2006 tegen een voorstel op de aandeelhoudersvergadering van Boeing waarin het management werd opgeroepen een mensenrechtenbeleid te formuleren. Andere Nederlandse beleggers stemden wel voor.

Het pensioenfonds MetalElektro stemde vaker dan zijn Nederlandse collega’s voor. Dat fonds komt ‘het beste’ uit het VBDO-onderzoek: in meer dan de helft van de stemmingen waaraan werd meegedaan, stemde MetalElektro voor duurzaamheid.

‘We kunnen niet anders concluderen dan dat pensioenfondsen over het algemeen met het management meestemmen’, zegt Van der Helm (VBDO). Hij vindt de conclusies teleurstellend. ‘Duurzaam beleid staat mooi op papier, maar het gaat erom wat je doet.’

Van der Helm wil openheid over alle beleggingen, ook die in hedgefondsen en private equity (opkoopfondsen). ‘Je mag ze niet allemaal over een kam scheren, maar in z’n algemeenheid kun je wel zeggen dat de extreme gerichtheid op kortetermijnrendementen, die de meeste van die fondsen kenmerken, per definitie op gespannen voet staat met duurzame ontwikkeling.’