Chinese chemie blij met klimaatgeld

Voor 3F Zhonghao, een chemieconcern in de Chinese stad Changshu City, is het dubbel feest: de markt voor koelkasten en airconditioners groeit sterk vanwege de snelgroeiende middenklasse in China....

Sindskort heeft 3F Zhonghao een andere inkomstenbron: rijke landen, waaronder Nederland, die naarstig op zoek zijn naar manieren om aan het Kyoto-protocol te voldoen. In eigen land is het lastig om de uitstoot van broeikasgassen verder terug te brengen. Het Clean Development Mechanism (CDM), een handelssysteem dat samen met het Kyoto-protocol is opgezet, biedt uitkomst: rijke landen kunnen hun milieuverplichtingen afkopen door bedrijven in ontwikkelingslanden tot schonere productie aan te zetten. Tegen betaling, natuurlijk.

3F Zhonghao bleek maar al te graag zaken te willen doen met het rijke Westen. De fabriek stoot als bijproduct HFC-23 uit, een gas dat vele malen schadelijker is dan CO2 en ook nog eens de ozonlaag aantast (zie inzet). Met geld van de Nederlandse, de Spaanse en de Italiaanse overheid gaat 3F dat gas nu verbranden, zodat de schade beperkt blijft. Nederland mag de milieuwinst vervolgens op haar conto bijschrijven.

Volgens Steve Sawyer van Greenpeace International worden 3F en andere koelstofproducenten fors wijzer van hun nieuwe milieuvrienden. De prijzen die westerse overheden en bedrijven betalen variëren tussen de 4 en 8 euro per ton CO2. Volgens Sawyer kost het de Chinese producenten maar een fractie daarvan om de verbrandingsinstallatie neer te zetten.

De winst mag het bedrijf gedeeltelijk in eigen zak steken. Een ander deel wordt afgeroomd door de Chinese overheid, die met het geld belooft nieuwe milieuprojecten te financieren. De milieuzaken tussen Westerse overheden en koelstofproducten zijn voor beide partijen zo aantrekkelijk, dat ze inmiddels het Clean Development Mechanism domineren.

De internationale milieubeweging is dat een doorn in het oog. ‘Het Clean Development Mechanism was mede bedoeld voor de productie van duurzame energie. Maar het wordt nu gebruikt door rijke landen als makkelijke en goedkope manier om aan hun verplichtingen voor Kyoto te voldoen’, zegt Donald Pols van de milieuorganisatie Milieudefensie.

Bij 3F en andere koelstofproducenten wordt in een keer het equivalent van vele miljoenen ton CO2 uit de lucht gehouden; de meeste andere projecten die via het CDM worden gefinancierd, zoals windmolenparken, kleine waterkrachtcentrales of energiecentrales op biomassa, komen niet verder dan 50 duizend ton. In totaal zijn sinds 2004, toen het CDM in werking trad, 472 projecten via het CDM gefinancierd. Die projecten zijn minder interessant.

Volgens Pols zijn de projecten ook problematisch omdat vrijwel alle koelstoffabrieken in China en India staan. Beide landen profiteren daardoor vergeleken met andere ontwikkelingslanden buitenproportioneel van het CDM.

De milieubeweging vreest bovendien dat Chinese ondernemers nieuwe vervuilende fabrieken zullen neerzetten om vervolgens nog meer te kunnen profiteren van het westerse klimaatgeld. Op de klimaattop afgelopen najaar in Nairobi gingen dan ook stemmen op om die nieuwe fabrieken niet langer toe te laten tot het CDM. Nota bene de Amerikaanse overheid, die het Kyoto-protocol zelf niet ondertekende, uitte in Nairobi zijn bezorgdheid dat de samenwerking met de koelgasfabrikanten de strijd tegen de vervuiling zou ‘ondermijnen’ en dat er een ‘perverse prikkel’ vanuit zou gaan. Maar met name China blokkeerde voorstellen om een eind te maken aan die samenwerkingsverbanden.

De Nederlandse overheid verdedigt zich met het argument dat het beter is om de schade zoveel mogelijk te beperken. De Chinese grootvervuilers kunnen immers niet tot sluiting worden gedwongen, want wat zij doen is niet illegaal.

Maar volgens de milieubeweging zijn wel degelijk alternatieven denkbaar. Bijvoorbeeld door de bedrijven een financiële prikkel te geven de deuren te sluiten of de Chinese overheid te prikkelen dat door wetgeving te bereiken. Omdat Nederland een van de belangrijkste partijen is in het CDM zou het volgens de milieubeweging veel invloed kunnen uitoefenen bij de opstelling van nieuwe spelregels.