‘CAO is gebaat bij minder afspraken’

Vakbond De Unie is in vakbondskringen de gebeten hond. Deze relatief kleine bond zou de rechten van werknemers verkwanselen door ondermaatse CAO’s af te sluiten....

Het afgelopen anderhalf jaar heeft De Unie, een verzameling vakbonden voor middengroepen en hoger personeel, een aantal grote CAO’s afgesloten voor werknemers in de kinderopvang, de horeca en mode-en sportwinkels. Allemaal branches waar deze bond slechts weinig leden heeft. FNV Bondgenoten en CNV Bedrijvenbond haakten tijdens de loop van de CAO-onderhandelingen af omdat het volgens deze grotere bonden ging om onfatsoenlijke collectieve arbeidsovereenkomsten.

De CAO voor de honderdduizend werknemers in mode- en sportwinkels is het laatste wapenfeit van De Unie. Begin deze week sloten de winkeliers verenigd in de Mitex en De Unie met 475 leden in deze branche een CAO die loopt tot eind 2007.

Volgens FNV Bondgenoten en CNV Dienstenbond is het een CAO die jongeren wegjaagt uit mode- en sportwinkels. Zo kunnen nieuw aangenomen werknemers fluiten naar de toeslag voor het werken op zaterdagmiddag en op koopavonden. Wie op een koopavond werkt, krijgt in de huidige CAO een uur extra uitbetaald. Volgens FNV en CNV treft dit met name jongeren – 40 procent van de werknemers in deze branche – omdat die vooral naast hun studie werken op zaterdag en op koopavonden.

Verder gaat de loonsverhoging voorbij aan veel jonge werknemers. De loonstijging van in totaal 5 procent geldt niet voor de laagste loonschaal waar veel winkelpersoneel tot 23 jaar inzit.

Jacques Teuwen, voorzitter van De Unie, is zich van geen kwaad bewust. ‘We hebben het eindbod van de Mitex voorgelegd aan onze leden. Die hadden vooral kritiek op het ontbreken van de loonsverhoging over het deel van het salaris boven het CAO-loon.’ Circa 40 procent van de werknemers in mode- en sportzaken valt onder deze categorie. ‘Dit pijnpunt is opgelost en dat was voor ons reden in te stemmen met deze CAO’, aldus Teuwen.

Volgend jaar wil Teuwen in branches met een lage organisatiegraad niet-vakbondsleden met enquêtes betrekken bij de totstandkoming van de CAO. Vakbonden worden in die branches volgens hem toch nooit representatief. ‘Zelfs als het ons lukt het ledental te verdrievoudigen in de modesector, zijn we nog niet representatief’, aldus Teuwen.

De Unie wil alleen in branches met veel kleine bedrijven niet-georganiseerde werknemers raadplegen. ‘Bij grote bedrijven kunnen vakbonden samen met de ondernemingsraad onderhandelen over de CAO.’

Teuwen verwacht niet dat de rol van de vakbond uitgespeeld is als niet-leden invloed krijgen op de CAO-onderhandelingen. ‘De vakbond biedt leden individuele ondersteuning bij onderhandelingen over het persoonlijke deel van de arbeidsovereenkomst. Dat wordt een belangrijkere component van het arbeidscontract.’

De Unie-voorzitter vindt dat branche-CAO’s gediend zijn met minder afspraken. ‘Loonschalen, pensioen en verzuimbeleid moeten centraal worden afgesproken. Op die punten moeten bedrijven niet met elkaar concurreren.’ Over arbeidstijden en variabele beloningscomponenten kunnen veel beter afspraken op bedrijfsniveau worden gemaakt, vindt Teuwen. ‘Dan kan worden ingespeeld op de grote verschillen op de arbeidsmarkt. Voor een winkelketen als Zeeman is er een groot verschil tussen de arbeidsmarkt in Amsterdam en in Roermond.’