Politiek verwerpt DNB-hypotheekplan

AMSTERDAM/DEN HAAG..

De belangrijkste politieke partijen zien niets in het plan van De Nederlandsche Bank (DNB) om de hypotheekverstrekking aan banden te leggen. DNB-president Nout Wellink onderzoekt de wettelijke mogelijkheden om de verstrekking van tophypotheken te staken, zodat huizenkopers de 'kosten koper' voortaan uit eigen middelen moeten financieren.

Namens de VVD stelt woordvoerder De Vries: 'We vinden het juist goed dat het eigen woningbezit zo groeit. Dat levert de schatkist bovendien een hoop geld op.'

Ook de PvdA is niet enthousiast. 'Dit is geen aanleiding om tot actie over te gaan,' zegt woordvoerder W. Bos. In het belastingplan 2001 zijn al beperkingen rond de hypotheekverstrekking opgenomen. 'Dat is een sluitende aanpak. Daar doen we het mee,' zegt hij.

D66 vindt dat Wellink 'hap 

snapperig' opereert. 'Het zijn incidentele ideetjes. Dan weer zus, dan weer zo,' zegt woordvoerder Giskes. Zij wil op termijn wel naar het eigen huis kijken, maar alleen naar het hele complex van belastingen, hypotheekrente-aftrek en huurwaardeforfait.

PvdA-staatssecretaris Vermeend van Financiën beloofde over een half jaar een speciale notitie over het eigen huis.

De DNB-bankpresident lanceerde zijn plan in een interview in NRC Handelsblad naar aanleiding van de publicatie van een groot DNB-onderzoek naar de hypotheken. DNB analyseerde de explosieve groei van de hypotheekleningen in de afgelopen vijf jaar en schrok daar zo van, dat ze nu studeert op beperkingen van de leningen tot maximaal de marktwaarde van de woning. Dat zou betekenen dat de 'kosten koper' -notaris, makelaar belastingen, vaak 10procent van de aankoopsom- voor rekening komen van de huizenkoper zelf.

Het DNB-voorstel brengt met name starters op de woningmarkt verder in de problemen. Zij kunnen door de sterk gestegen huizenprijzen nu al nauwelijks een woning kopen en zouden voor de bijkomende kosten hun toevlucht moeten nemen tot een veel duurdere persoonlijke lening.

Niettemin wil DNB-president Nout Wellink dat de politiek nadenkt over een wettelijke regeling die de tophypotheken onmogelijk maakt. Voor het plan is een wetswijziging nodig, omdat de banken in principe contractvrijheid hebben. Maar volgens Wellink anticiperen de banken op een waardestijging door meer te lenen dan de waarde van het huis. 'En dat klopt eigenlijk niet', zegt de DNB-president. DNB laat ook onderzoeken hoe de taxaties van woningen tot stand komen en wat de invloed van die taxaties is op de hypotheekverstrekking.

DNB maakt zich al langer zorgen over de overspannen huizenmarkt. De hypothecaire schuld in Nederland groeide van 1994 tot 1999 het snelst van alle EU-landen. De totale hypotheekschuld is nu 65procent van het bruto binnenlands product, op Denemarken na het hoogst. 'Daardoor is de gevoeligheid van de Nederlandse economie voor schokken door een daling van de huizenprijzen substantieel toegenomen', aldus DNB. Als de huizenprijzen 10procent dalen, dan scheelt dat een half procent economische groei. DNB maakt zich ook zorgen over de huishoudens die de overwaarde van hun huis hebben verzilverd en dit geld hebben uitgegeven of hebben belegd op de aandelenbeurs.

Over de banken zijn er ondanks de oplopende hypotheekportefeuilles weinig zorgen: die zijn over het algemeen financieel sterk genoeg om problemen op de huizenmarkt aan te kunnen. Wel vindt DNB dat ze geregeld een 'stress-test' moeten doen, om de risico's op hun steeds grotere en ingewikkeldere hypotheekportefeuille in kaart te brengen. Diverse grote banken doen dat al.

DNB gaat wel een onderzoek instellen naar tussenpersonen op de hypotheekmarkt. DNB vreest dat die consumenten te hoge hypotheken aansmeren. Bovendien verdenkt zij een aantal van hen ervan als bank op te treden. Dat laatste is niet toegestaan zonder vergunning. De hypotheek-activiteiten van de talloze financiële adviesbureaus, assurantiekantoren en speciale hypotheekshops onttrekken zich aan enig toezicht, terwijl zij inmiddels bijna 40procent van de hypotheken verstrekken.