Aanpak discotheken en grote houseparty's kan handel en gebruik van XTC niet aan banden leggen 'Niemand merkt het als je 's nachts in de auto een pil pakt'

Het is middernacht. Bij de populaire discotheek Nighttown in Rotterdam drommen steeds meer bezoekers samen. Ze moeten langs een stevig cordon bewakers vóór ze naar binnen kunnen....

Van onze verslaggever

Hans Horsten

ROTTERDAM

Bij de eerste vluchtige inspectie wordt gekeken naar wat de bezoekers in jas en tas meevoeren. Vervolgens gaan de broekzakken leeg. Portemonnee, sleutels, kleingeld en rookwaar worden op een tafeltje uitgestald. Daarna moet je door een magnetische sluis en krijg je je spullen terug. Tot slot fouilleert een van de zes beveiligingsbeambten je van top tot teen. Een hoofdknik betekent dat je door mag. In de gang wacht een muur van geluid.

Nighttown is een van de discotheken die scherp controleren op het bezit van verdovende middelen. 'Als we een XTC-pil aantreffen, moet je die inleveren. Anders kun je vertrekken. Wat we in beslag nemen, gaat naar de politie', zegt P. Bottema, de directeur van de Rotterdamse dansgelegenheid. Jaarlijks komen in Nighttown ongeveer tweehonderdduizend bezoekers over de vloer.

Bottema kiest voor een preventieve aanpak om zijn vaste cliëntèle van dienst te zijn. 'We hebben een breed publiek. Op een doorsnee zaterdagavond trekken we rond de dertienhonderd bezoekers. Het aantal verwijderingen is op de vingers van een hand te tellen.'

Om een kruistocht tegen de weekenddrug is het hem niet te doen. 'Ik ben geen zedenmeester.'

De horeca is de laatste tijd in opspraak gekomen door incidenten rond discotheken en clubs in Amsterdam en Rotterdam, die vanwege handel in XTC werden gesloten. Al lange tijd waarschuwt de politie voor deze ontwikkeling.

'De politieke weerzin tegen houseparty's leidt ertoe dat massale dansfeesten overal worden aangepakt. Daarmee leg je echter niet de XTC aan banden. Die verplaatst zich slechts naar andere terreinen', zegt J. de Vlieger, drugsexpert van het korps Rotterdam-Rijnmond.

Neem Rotterdam, de bakermat van de gabberhouse. Twee discotheken, LaXala en Parkzicht, zijn daar op last van burgemeester Peper gesloten. In beide gevallen ging het om zaken waar in het weekeinde duizenden gabbers hun vertier zochten. LaXala moest vorige week dicht nadat bij een inval een ruime voorraad XTC was aangetroffen. Parkzicht werd enkele maanden terug voor onbepaalde tijd buiten bedrijf gesteld na gewelddadige incidenten.

Ook grootschalige dansfeesten zijn steeds meer taboe voor de Rotterdamse hardcore fans, die te boek staan als de veelslikkers van de housescene. In de Energiehal werd op oudejaarsavond na bijna een jaar weer eens een dansfestival gehouden. Het werd geen reclame voor de zaak. Een negentienjarige bezoeker kwam om het leven door extreme vermoeidheid en overmatig pillengebruik; het eerste XTC-slachtoffer in Rotterdam.

De Vlieger schat het aantal XTC-gebruikers in het land op tweehonderdduizend. 'Gemiddeld consumeren ze drie, vier pillen in het weekeinde', vermoedt hij.

De houseparty's hadden volgens hem een groot voordeel boven de disco's, vanwege de eenvoud van de dansfeesten. 'Het probleem was er geconcentreerd op één plaats. Bovendien had je een vergunning nodig, zodat je duidelijke afspraken kon maken over hulpverlening en voorlichting ter plekke. Bij de horeca komt de drugshulpverlening niet binnen. Daar voert commercie de boventoon.'

Dat de XTC-handel steeds meer voet aan de grond krijgt in de reguliere dansgelegenheden, zie je aan het nachtleven van Rotterdam niet af. In de meeste discotheken wordt scherp in de gaten gehouden wie pillen heeft of gebruikt. Gedronken wordt er volop. Soms vermengt de rook op de dansvloer zich met hasjdampen, maar het gebruik van XTC blijft verborgen.

'XTC hoef je niet in in een discotheek in te nemen', aldus De Vlieger. 'Het duurt een half uur tot drie kwartier voor het werkt. Je kunt een pil slikken als je thuis vertrekt. Of vlak voordat je naar binnen gaat.'

Bottema: 'Als je twee keer op een avond naar je auto stapt en een tabletje pakt, kraait er geen haan naar. Het heeft sterk met het soort publiek te maken. Bezoekers met kaalgeschoren hoofd, gympen en een Australian-trainingspak komen er bij ons niet in. Ik vind gabberen een hele leuke jeugdcultuur, maar in Nighttown horen ze niet.'

Volgens Bottema doen politie en justitie er goed aan hun pijlen op meer doelen te richten. 'Het probleem is niet dat het in de horeca voorkomt, het probleem is dat het overal in ruime mate verkrijgbaar is. Ga eens bij Feyenoord op de tribune kijken, wat daar aan pillen omgaat. Je ontkomt er niet aan XTC-gebruik te reguleren en een gedoogbeleid te ontwikkelen.'

Veel XTC-gebruikers hebben uit de kennissenkring een vaste dealer gerekruteerd. Bij voorkeur kopen zij hun pillen op straat of bij iemand thuis. Dat is veiliger en de helft goedkoper dan 'op locatie', waar een XTC-tablet rond de 25 gulden doet.

De Vlieger is vooral bang voor een verschuiving van de gabbercultuur naar het platteland. 'In Oost-Brabant, de Achterhoek en op Goeree-Overflakkee zie je daar de eerste tekenen al van. Uiteindelijk duikt het dan een keer op in het dorpshuis. Dan is de handel niet meer te beteugelen.'

Volgens de drugsdeskundige van de Rotterdamse politie moet Horeca Nederland in samenspraak met de gemeenten een aantal spelregels opstellen die voor alle aangesloten bedrijven te hanteren zijn. 'Dan kun je afspraken over hulpverlening en preventie maken. Op die manier is ook te voorkomen dat er alleen maar rotzooi wordt gebruikt. Van alle pillen is maar eenderde XTC te noemen.'

Nighttown is die weg al een tijd terug ingeslagen. De onderneming overlegt regelmatig met de autoriteiten in Rotterdam over drugs en veiligheid. De portiers en uitsmijters die Bottema heeft aangesteld, bezitten een beveiligingsdiploma of volgen een opleiding daarvoor. 'Ik weet zeker dat de overheid alle discotheken over een tijd zal verplichten erkende beveiligingsfirma's in te schakelen of hun personeel adequaat te trainen.'