IMF bijna blut door vele leningen Verre Oosten

Nooit eerder in zijn geschiedenis heeft het Internationale Monetaire Fonds zoveel geld uitgeleend als in het afgelopen jaar. Door de vele leningen aan landen in het Verre Oosten, is de bodem van de kas in zicht....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Het IMF leende het afgelopen boekjaar een recordbedrag van 25,6 miljard dollar (50 miljard gulden) aan lidstaten met financiële problemen. Dat is bijna vier keer zo veel als in het voorgaande jaar. Van het totaal ging 22 miljard dollar naar Azië.

De verhouding tussen beschikbaar en uitgeleend geld zakte van 120,5 procent tot 44,8 procent. Eind 1998 zal dit verder gedaald zijn tot een historisch dieptepunt van 29 procent als gevolg van de uitbetaling van toegezegd geld. Dat is ver onder het door het IMF als 'comfortabel' beschouwde niveau van 70 procent. Het IMF verwacht wel extra geld te krijgen van zijn leden, maar de belangrijkste contribuant, de Verenigde Staten, ligt dwars: het Amerikaanse Congres houdt al een jaar vergroting van het IMF-budget tegen.

'De crisis in Azië heeft een ongekende hoeveelheid tijd opgeslokt van het bestuur, de directie en de staf', zo luidt de eerste zin van het jaarverslag.

Temidden van de moeilijkheden verloor het IMF elke grip op het belangrijkste kanaal van de crisis-besmetting: de kapitaalmarkten. Het fonds weet niet hoe het moet reageren op de grootscheepse valutaspeculaties van lieden als George Soros, de Amerikaans-Hongaarse miljardiar. De IMF-directeuren blijken verdeeld over de rol die speculanten als Soros spelen in de wereldwijde valuta-onrust.

Het IMF heeft berekend dat de 'macro-hedge-fondsen' over ongeveer 50 miljard gulden aan speculatiekapitaal beschikken. Zij kunnen dit bedrag met een factor 4 tot 7 vermenigvuldigen door te lenen. Dat betekent dat deze fondsen een financiële speculatiekracht hebben van 350 miljard gulden. Geen centrale bank ter wereld heeft een dergelijk bedrag aan valutareserves op de balans staan.

Maar, stelt het IMF, het totale vermogen van alle financiële instellingen, zoals banken en pensioenfondsen, bedraagt in totaal 40 duizend miljard gulden, een vier met 13 nullen! Hierbij vallen de hedge funds in het niet.

Ook het totale kredietbedrag van 150 miljard gulden dat het IMF eind april had uitstaan, lijkt ineens niet meer zo indrukwekkend. De 45 miljard gulden die het IMF aan Rusland toezegde, maken hier nog geen deel van uit.

Tragisch voor het fonds is dat nog geen positieve resultaten te melden zijn. In het afgelopen jaar hielp het fonds vooral Zuid-Korea, Indonesië en Thailand. Deze landen kregen forse kredieten onder strenge voorwaarden. De aanpassingen die het IMF eist zijn zeer pijnlijk voor de betrokken landen.

Nog pijnlijker is dat deze drie Aziatische landen nog geen licht aan het eind van de tunnel zien. De crisis verdiept en verspreidt zich nog steeds. 40 Procent van de wereld bevindt zich nu in een recessie en het IMF staat machteloos.

Het fonds weet achteraf wel wat er mis ging in de crisis-landen. Duidelijk is dat het toezicht op het bankwezen in veel landen compleet gefaald heeft. De banken bleken grote posities te hebben ingenomen in harde valuta en hadden bovendien veel slechte leningen in bezit. Er was geen enkel schuldenmanagement in deze landen, waardoor een groot systeemrisico kon ontstaan. Veel bedrijven hadden zeer grote dollarschulden.

Vanaf het moment dat de Thaise baht in juli 1997 onder druk kwam, bleek hoe kwetsbaar de hele Aziatische regio was. Terugkijkend is er niets mysterieus aan het ontstaan van de crisis.

Maar waarom heeft het IMF dit niet zien aankomen? In het jaarverslag legt het uit dat het daar de middelen niet toe had. Het kreeg niet op tijd de noodzakelijke informatie boven tafel.

Het fonds neemt zich voor om hard te werken aan versterking van zijn internationale toezichtrol. Daarvoor heeft het wel de toestemming van de lidstaten nodig.