Volgens het CBS had in 2012 de rijkste 1 procent van Nederland (74 duizend huishoudens) 273 miljard euro vermogen.
Volgens het CBS had in 2012 de rijkste 1 procent van Nederland (74 duizend huishoudens) 273 miljard euro vermogen. © ANP

Rijkste 1 procent bezit bijna een kwart van alle vermogen

Nederland staat te boek als een egalitair land, maar tijdens de crisis is de ongelijkheid groter geworden. De rijkste 1 procent bezit bijna een kwart van het totale vermogen, waarmee de verdeling tussen arm en rijk internationaal tot de scheefste behoort. Voor de crisis hadden de allerrijksten nog ruim eenvijfde van het vermogen.

 
Het totale vermogen in Nederland - aandelen, bank- en spaarrekeningen, huizen en andere bezittingen, behalve de pensioenen - was in dat jaar 1.166 miljard euro

Dit blijkt uit cijfers die het Centraal ­Bureau voor de Statistiek (CBS) voor het eerst heeft opgesteld.

Volgens het CBS had in 2012 de rijkste 1 procent van Nederland (74 duizend huishoudens) 273 miljard euro vermogen. Dat is 23,4 procent van het totaal, goed voor gemiddeld 3,7 miljoen euro per huishouden. Het totale vermogen in Nederland - aandelen, bank- en spaarrekeningen, huizen en andere bezittingen, behalve de pensioenen - was in dat jaar 1.166 miljard euro.

Oplopende ongelijkheid
Op het hoogtepunt vóór de crisis, in 2008, had de rijkste 1 procent ruim eenvijfde (21,5 procent) van het toenmalige vermogen van 1.300 miljard euro. De verklaring voor de oplopende ongelijkheid zit in de aard van de vermogens. Bij de meest welvarende huishoudens gaat het vooral om (internationale) aandelen en ander kapitaal, dat weer in waarde stijgt.

Bij de doorsneeburger bestaat het vermogen vooral uit het eigen huis, dat de afgelopen jaren flink minder waard is geworden. Omdat de beurzen vorig jaar een uitstekend jaar hadden en woningen weer minder waard werden, ligt het voor de hand dat de kloof tussen arm en rijk in 2013 verder is gegroeid.

 
Met de bevindingen van het CBS zijn er voor het eerst harde cijfers over de vermogensverdeling in Nederland

Met de bevindingen van het CBS zijn er voor het eerst harde cijfers over de vermogensverdeling in Nederland. Het debat daarover is lastig, omdat er weinig recente, onafhankelijke en betrouwbare cijfers zijn. Die zijn er wel over de inkomensongelijkheid in Nederland: die is internationaal gezien klein. Tijdens de crisis is dat beeld niet ingrijpend veranderd.

Vergelijkbaar met de Verenigde Staten
Maar met de vermogensongelijkheid zit Nederland in de internationale top, zegt de Utrechtse hoogleraar Bas van Bavel. De scheve verdeling in bezit is volgens Van Bavel vergelijkbaar met die in de Verenigde Staten. Maar ook met Duitsland en Noorwegen, andere landen met een vrij gelijke inkomensverdeling maar met grote ongelijkheid bij vermogens.

Hoogleraar fiscale regelgeving Koen Caminada van de Universiteit Leiden betwijfelt of de verdeling echt zo scheef is als in de VS, maar hij bevestigt dat de vermogens in Nederland veel schever zijn verdeeld dan de inkomens.

Volgens Van Bavel komt dat doordat de internationaal opererende rijkste 1 procent zich wapent tegen de economische malaise in Nederland, in tegenstelling tot een doorsneehuishouden. Uit eerdere cijfers van het CBS bleek begin dit jaar dat het doorsneevermogen door de dalende huizenprijzen is afgenomen van 47- naar 27 duizend euro.  

Binnen de rijkste 1 procent in Nederland zijn de verschillen groot. In 2012 hadden de rijkste zevenduizend huishoudens 102 miljard euro, dat is gemiddeld 13,9 miljoen euro per huishouden. De rijkste 0,1 procent van Nederland bezat dat jaar 8,7 procent van het totale vermogen.