Met de buurt een windturbine kopen

Energiezuinige oplossingen voor nieuwbouwwoningen zijn er genoeg. Maar het klimaatneutraal maken van de vele malen grotere voorraad bestaande huizen is lastiger. Met dat idee in het achterhoofd stuurde de stichting Creative City Lab, die zich onder meer bezighoudt met duurzame innovaties, een club van 23 studenten en net afgestudeerden afgelopen juni het land in. De opdracht die ze meekregen: doe onderzoek naar bestaande oplossingen voor het verduurzamen van bestaande bouw en bedenk naar aanleiding daarvan een nieuw idee.

Afgelopen donderdag werd uit tien ideeën (zie inzet) het beste gekozen. Het idee voor een energiecoöperatie, van de groep van bedrijfskundige Joost Matthijssen (25), won.

Wat behelst jullie plan precies?

‘Het idee is op wijkniveau een energiecoöperatie te beginnen, waarin alle inwoners, of een deel ervan, participeren. De coöperatie zet vervolgens bijvoorbeeld een windmolen neer, die energie levert aan de buurt.

‘Het gaat overigens niet om een lokaal netwerk. De energie die wordt opgewekt gaat gewoon het net in. We hebben met dit idee voortgeborduurd op een concept van stichting Windvogel, die een vergelijkbare coöperatie heeft, maar dan op landelijk niveau.’

Waarom is die lokale coöperatie zo belangrijk?

‘Omdat dat veel voordelen heeft. In de eerste plaats creëer je draagvlak en bewustzijn. Iedereen ziet die molen staan en weet dat hij daaraan bijdraagt. Mensen zijn daardoor veel meer betrokken. Door het lokaal te doen, beperk je ook het transportverlies. Door het in een coöperatie te doen deel je bovendien de lusten en de lasten. Nu zie je vaak dat mensen zich verzetten tegen windmolens in de buurt, omdat ze er er wel constant tegenaan moeten kijken maar er zelf geen baat bij hebben. Door in een coöperatie samen te werken, hoef je geen belasting meer te betalen over de energieprijs. Daardoor halveert de prijs van je energie bijna. De prijs gaat van 23 cent per kilowattuur naar 12 cent.’

Het ministerie van Economische Zaken zal niet staan te juichen als wijken dit massaal gaan doen.

‘Zowel de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) als het ministerie van Economische Zaken hebben naar dit idee gekeken. De NMa staat het toe en ook het ministerie zegt dat het kan en dat het mag. Maar ze hebben er inderdaad ook bij gezegd dat ze het niet wenselijk vinden.’

Zijn jullie niet bang dat om die reden deze belastingaftrek voor coöperaties wordt stopgezet?

‘Ons voorstel zou zijn de regeling te houden zoals zij is, maar de SDE-regeling (subsidie duurzame energie, red.) stop te zetten. Dat zou elkaar aardig moeten compenseren. Er is deze week over gesproken in de Tweede Kamer en het is afwachten wat de uitkomst is.’

Bestaan er al van dit soort lokale coöperaties?

‘In de Vogelwijk in Den Haag doen ze iets wat hier erg op lijkt. Daar is een coöperatie opgericht om een windmolen aan de kust bij Scheveningen, die niet meer werd gebruikt en waar de wieken vanaf waren gehaald, op te knappen en weer te gaan inzetten voor groene stroom voor de buurt. De afgelopen maanden hebben wij met onze groep onderzoek gedaan in Wijk West in Utrecht. Daar gaan we het plan nu verder uitwerken met buurtbewoners die enthousiast zijn over het idee.’

Wat moet participatie in zo’n coöperatie kosten?

‘Dat hangt af van het aantal mensen dat meedoet en wat voor windmolen je neerzet. In onze casus hebben we gerekend met een wijk van 2.000 huishoudens waar iedereen 500 euro investeert. Daarmee is 20 procent van de kosten voor een 3 megawatt-turbine gedekt. De rest moet je bij een bank bijlenen. Vervolgens kun je als coöperatie beslissen of je meteen een lage energieprijs wilt of dat je eerst versneld je eigen investering en die van de bank wilt terugverdienen.

Kan dit ook met andere duurzame energievormen?

Uiteraard. Wij hebben in de uitwerking van ons plan echter gekozen voor een windmolen, omdat windenergie op dit moment het rendabelst is.