Verleden als sjacheraar blijft Akzo achtervolgen

Geheime ontmoetingen in Zwitserland en in Brusselse restaurants, afspraken die niet op papier mogen worden gezet en instructies geen sporen achter te laten in de vorm van creditcardrekeningen of telefoongesprekken. Het lijken scenes uit een maffiafilm, maar het gaat hier om de dagelijkse praktijk in de internationale chemische industrie. Althans: de dagelijkse praktijk in de jaren tachtig en negentig.

Akzo Nobel kreeg woensdag de zoveelste boete voor het maken van verboden prijsafspraken met concurrenten. Eurocommissaris Neelie Kroes van Concurrentie achtte na jarenlang onderzoek afdoende bewezen dat Akzo met acht andere chemiebedrijven de markt voor twee bestanddelen van PVC onderling verdeelde. Deze plastickartels waren veertien jaar lang actief, van 1987 tot 2000. Kroes bestrafte Akzo met een boete van 40,6 miljoen euro voor zijn aandeel in de samenzwering.

Zijn verleden als sjacheraar blijft de Nederlandse chemiereus achtervolgen. Het bedrijf is sinds 2001 al zeker tien keer veroordeeld voor deelname aan kartels; twee keer in de Verenigde Staten en acht keer in de Europese Unie. Al deze veroordelingen betroffen overigens overtredingen van vóór het jaar 2001. Toenmalig Akzo-topman Kees van Lede maakte in 2000 een eind aan het stiekeme wheelen en dealen in bestuurlijke achterkamertjes.

Maar voordat Van Lede grote schoonmaak hield, was Akzo een soort Augiasstal, zo valt op te maken uit de waslijst kartelveroordelingen die het concern inmiddels op zijn naam heeft staan. De meeste van Akzo’s branchegenoten hebben net zo’n uitgebreid strafblad. De internationale chemiesector hing eind vorige eeuw kennelijk van kartels aan elkaar.

Akzo werd in 1985 voor het eerst beboet voor concurrentievervalsing. De Europese Gemeenschap gaf het bedrijf een boete van 10 miljoen ecu voor illegale prijsdumping. In 1993 en 1995 werd Akzo beboet wegens obstructie. Het concern had EG-inspecteurs die kartelonderzoek kwamen doen de toegang tot het hoofdkantoor ontzegd.

Sinds 2000 heeft Akzo zijn leven gebeterd. Het bedrijf zegt sindsdien volledig mee te werken aan onderzoeken en heeft zelfs enkele kartels waarvan het lid was aan Brussel ‘verraden’.

Omdat kartelonderzoeken van de Europese Commissie meestal jaren in beslag nemen, blijft het vooralsnog boetes regenen voor Akzo. De reeks begon in oktober 2001 met een sanctie van 9 miljoen euro voor een kartel in het voedingsadditief natriumgluconaat. Akzo is vervolgens veroordeeld voor kartels in monochloorazijnzuur (boete 84 miljoen euro), organische peroxide, bleekmiddelen, vitamine B4, natriumchloraat, calciumcarbide en magnesium. Via de overname van branchegenoot ICI in 2007 erfde Akzo bovendien een boete van 91 miljoen euro voor het lidmaatschap van een plexiglaskartel.

Het chemieconcern had eind vorig jaar 289 miljoen euro gereserveerd voor toekomstige kartelboetes. Met de sanctie van afgelopen woensdag was in dat bedrag nog geen rekening gehouden, meldt een woordvoerder.

Het concern zal nog vaak in het beklaagdenbankje staan. Akzo maakt in zijn recentste jaarverslag gewag van meerdere ‘onderzoeken door anti-kartelautoriteiten in Europa, de VS en Canada’. Daarnaast lopen er tegen het concern civiele procedures in verband met het overtreden van mededingingswetten. Van de oude koeien komt Akzo voorlopig dus niet af.