Delen van de macht moet nieuwe crises helpen te voorkomen

Zonder internationale samenwerking zijn wereldproblemen niet op te lossen. Dus neemt de G20 de rol van de G8 over.

Zeldzaam is de leider die niet tevreden terugblikt op een topontmoeting. Maar de grote woorden na de G20 in Pittsburgh suggereren dat echt iets is veranderd. Is dat zo?

Er is een ‘historische overeenkomst bereikt om het mondiale economische systeem te hervormen’, zei president Obama. Vicepremier Bos sprak van ‘een soort wereldregering’. Volgens de Britse premier Brown biedt de G20 ‘de beste kans op resultaten sinds de Tweede Wereldoorlog’.

Vergeleken met de niet al te hoge verwachtingen bood de top in Pittsburgh inderdaad verrassingen. In eerste plaats de beslissing om de G20, een groep landen die door president Bush haastig bijeen was geroepen, uit te roepen tot het enige relevante economische overlegorgaan voor wereldleiders.

Onder leiding van Obama past de wereld de economische architectuur zo aan de werkelijkheid aan. De nu afgedankte G8 bood geen plaats aan belangrijke economieën als China, India en Brazilië.

Washington heeft boter bij de vis gedaan door de stemverhoudingen in het IMF te verschuiven ten gunste van ontwikkelingslanden en opkomende economieën. Dat was al lang de wens van China en de ontwikkelingslanden.

De verschuiving weerspiegelt Obama’s diepe overtuiging dat wereldproblemen onoplosbaar zijn zonder internationale samenwerking. Critici doen dit af als idealisme. Maar Obama stelt dat de VS en de wereld iets terugkrijgen voor de omarming van de nieuwe landen: een gevoel van verantwoordelijkheid, ook bij een speler als China. Dat is nodig om een nieuwe crisis te voorkomen en iets te doen tegen klimaatverandering.

In de slotverklaring van Pittsburgh staan een aantal nieuwigheden: de landen tonen zich voor het eerst bereid hun economische beleid te onderwerpen aan ‘peer review’. China belooft indirect iets aan de grote overschotten te doen, Amerika aan de tekorten. De G20 wil subsidies voor fossiele brandstoffen op den duur afschaffen.

Obama’s nieuwe architectuur draagt op papier dus vruchten. Maar ook in werkelijkheid? Deskundigen vinden dat een grote stap is gezet, maar waarschuwen dat de G20 geen mechanisme heeft om afspraken af te dwingen.

Dus moet nog maar blijken of China zich echt iets laat vertellen over zijn economische beleid. De eerste geluiden, nog in Pittsburgh, stemden niet hoopvol. Laat bondskanselier Merkel de gesubsidieerde kolenmijnen sterven? Negeert het Amerikaanse Congres de energielobby? Dat zijn de echte gevechten, even taai als voorheen.

Ook is nog onduidelijk of de G20 niet te groot is om effectief te zijn. In het crisisjaar was er eenheid, maar blijft die ook in normaler tijden? Over het klimaat en de kapitaalbuffer voor banken werden de leiders het alvast niet eens.

Pittsburgh kan een belangrijk omslagpunt zijn geweest. Maar of de grote woorden van Obama, Brown en Bos echt uitkomen, kan alleen de toekomst uitwijzen.