'Nederland moet toptalent teruglokken'

Nederland moet de economische crisis aangrijpen om wetenschappelijk toptalent terug te lokken uit de Verenigde Staten, vindt KNAW-president Robbert Dijkgraaf.

‘Juist nu zouden Europese onderzoeksinstituten de achterstandspositie ten opzichte van de Verenigde Staten kunnen inlopen, omdat topuniversiteiten zoals Harvard hun vermogens hebben zien verdampen en sterk moeten bezuinigen op kennisinvesteringen.

‘Dit is een kans voor Europa, maar dan moet je wel daadkracht tonen. Landen als Frankrijk en Duitsland doen dat wel, maar in Nederland lijkt kennis niet de prioriteit te hebben die het verdient.’

Ook hoogleraar economie Sylvester Eijffinger van de Universiteit van Tilburg, tevens gasthoogleraar aan de Harvard University, vindt dat de Nederlandse overheid de economische crisis zou moeten aangrijpen om zijn positie als kennisland terug te verwerven. ‘Maar het tegendeel gebeurt. We worden links en rechts ingehaald door landen die met hun nationale stimuleringsprogramma’s wel investeren in kennis. Ik zie geen enkele ambitie. Dit kabinet heeft de aandacht voor wetenschap alleen maar laten verslappen.’

Eijffinger wijst erop dat wetenschappelijk talent al jaren uitwijkt naar het buitenland. Naar zijn mening ontbreekt een langetermijnvisie. Het stimuleringspakket van de Nederlandse overheid bevat in tegenstelling tot andere landen geen investeringen in kennis en innovatie. ‘Het gaat om investeringen in oude economie en harde infrastructuur, niet in kennis en innovatie.’

De positie van Nederland als kenniseconomie is al jaren in het gedrang. Door de crisis en de opkomst van nieuwe kenniseconomieën in Azië is de problematiek des te urgenter, meent Eijffinger. ‘Wil je als kennisland internationaal kunnen meedraaien, dan moet je 3 tot 4 procent van je bruto binnenlands product investeren in onderzoek en ontwikkeling. In Nederland blijven we hangen op het OESO-gemiddelde van 1,5 procent.’

De werkgroep Kennisinvesteringsagenda tot 2016 van het Innovatieplatform constateert in een recente publicatie dat de Nederlandse publieke én private kennisinvesteringen sterk achterblijven bij de Lissabondoelstellingen. Daarnaast blijkt dat de investeringen al jaren vrijwel niet groeien, terwijl dat in alle andere Europese lidstaten wel gebeurt.

‘We verliezen terrein’, schrijft de werkgroep van onder meer Alexander Rinnooy Kan (voorzitter SER), Philips-topman Gerard Kleisterlee en Robbert Dijkgraaf. ‘Om niet verderop te raken zal ook Nederland in versnelling moeten komen.’