Obama’s plan voor toezicht gaat minder ver dan bankiers vreesden

President Obama heeft de grootste hervorming van het bankentoezicht in de VS sinds de jaren dertig aangekondigd. Zes vragen over zijn plannen.

Het Amerikaanse toezicht op de financiële sector gaat op de schop. Het blijft versnipperd, maar de macht van de Federal Reserve neemt toe. Ook komt er een organisatie die consumenten moet beschermen tegen gladde verkopers.

De Amerikanen willen een speciale instantie die de consument beschermt. Was die er nog niet?

Nee, er was geen landelijke Autoriteit Financiële Markten (AFM) zoals in Nederland. Veel wetten op het gebied van consumentenbescherming werden door de afzonderlijke staten gemaakt. Lobbyisten van banken wisten die regels vaak af te zwakken.

Helpt zo’n consumentenbeschermer?

Ja, maar zo’n club biedt geen garantie dat banken en verzekeraars geen rotzooi meer verkopen aan hun klanten. In Nederland kon bijvoorbeeld de woekerpolisaffaire ontstaan ondanks tal van toezichthouders. Groot-Brittannië kent een strenge toezichthouder (FSA), maar door de scherpe daling van de huizenprijzen ging het daar toch mis.

Groeien de toezichtmodellen van Europa en de VS naar elkaar toe?

Niet echt. In Europa moeten allerlei nationale toezichthouders samenwerken. Behalve de Europese Centrale Bank is er geen pan-Europese toezichthouder. De Britten willen niet dat er een Europees orgaan komt dat beslissingen kan nemen over het redden van grote banken die actief zijn in heel Europa.

De VS hebben het voordeel dat het om één land gaat. Probleem daar is dat het toezicht versnipperd is over allerlei instanties. President Obama heeft niet gekozen voor de meest radicale oplossing: alle clubs opheffen en samensmelten. In plaats daarvan krijgt de Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, verregaande bevoegdheden.

De Fed mag zich bemoeien met alle partijen die de stabiliteit van het financiële stelsel bedreigen. Dat betekent bijvoorbeeld dat de Fed ook iets te zeggen krijgt over de financiële poot van het conglomeraat General Electric (GE).

Kunnen de strengere eisen aan banken een volgende crisis voorkomen?

Dat valt moeilijk te zeggen. Veel zaken zijn nog niet uitgewerkt. ‘The proof of the pudding is in the eating’, zegt Harald Benink, hoogleraar banken en financiering aan de Universiteit van Tilburg en lid van het Europese schaduwcomité voor financieel toezicht.

‘Wij pleiten al jaren voor een substantiële verhoging van de huidige buffers voor noodgevallen. Banken zullen proberen het percentage eigen vermogen laag te houden om de kosten van kapitaal te drukken.’

Pakt Obama de kredietbeoordelaars ook aan?

De regering neemt weinig concrete maatregelen om de macht van kredietbeoordelaars te beperken. Deze bureaus speelden een belangrijke rol bij het doorverkopen van pakketten rommelhypotheken. Ze beoordeelden deze pakketten en zeiden dat het veilige beleggingen waren. De Amerikanen willen kredietbeoordelaars in het kader van de G20 aanpakken.

Wat is de reactie van de sector?

Bankiers slaakten in eerste instantie een zucht van opluchting bij het zien van de plannen. Die gaan minder ver dan gevreesd. Nu ze de stukken goed hebben gelezen, begint de kritiek aan te zwellen. Ze vinden dat de macht van de toezichthouders te groot wordt.