Zakenbanken feesten alsof het 2007 is

Banken als JP Morgan boeken weer megawinsten. En ze delen weer megabonussen uit. Alsof de kredietcrisis er nooit geweest is.

‘Dit kan niet kloppen’, is een veelgehoorde reactie op de onverwachte en enorme winsten die twee voormalige investeringsbanken vorige week in de VS bekendmaakten. Het gaat om Goldman Sachs en JP Morgan, die gezamenlijk in drie maanden tijd een winst boekten van 6 miljard dollar. Om de critici, die stellen dat juist deze banken de kredietcrisis hebben veroorzaakt, nog wat zout in de wonden te strooien, liet Goldman Sachs weten dat het weer ouderwets hoge bonussen aan zijn werknemers gaat geven. Conclusie van commentatoren: Wall Street heeft helemaal niets van de kredietcrisis geleerd.

Twee andere grote banken, Citigroup en Bank of America, publiceerden vorige week fijne winstcijfers, van samen 5,4 miljard dollar. Maar ze zeiden er meteen bij dat ze eigenlijk een miljardenverlies hadden geleden; de winst was te danken aan de verkoop van bedrijfsonderdelen. De vooruitzichten voor Citigroup en Bank of America zijn ronduit somber.

Het verschil tussen die laatste twee banken en Goldman en JP Morgan is dat deze zakenbanken nauwelijks gewone consumenten als klanten hebben. En juist in deze categorie schuilen miljardenverliezen. Consumenten hebben jarenlang boven hun stand geleefd en hun banken moeten daarvoor nu voorzieningen gaan treffen. Citigroup bijvoorbeeld, schat de kosten wegens zogenoemde slechte leningen nu op 12,2 miljard dollar, driekwart meer dan in het vorige kwartaal.

De baas van Citigroup, Vikram Pandit, ligt onder vuur, maar houdt de moed erin. Hij ziet ‘positieve signalen’ in de consumententak die al geruime tijd verlies maakt. Maar Pandit en zijn collega van Bank of America Kenneth Lewis kunnen volgens analisten niets anders doen dan hun blije masker opzetten, omdat banken immers drijven op vertrouwen. Analisten verwachten echter dat beide instellingen de komende kwartalen verlies op verlies bekend zullen maken.

Wat de herkomst van de winsten van Goldman Sachs en JP Morgan betreft, geldt wat honkballer Yogi Berra – de Amerikaanse versie van sportheld en taalvirtuoos Johan Cruijff – zich ooit liet ontvallen: ‘This is like déjà vu all over again.’ Beide banken doen vrijwel hetzelfde als wat ze eerder bijna de kop kostte: beleggen op buitenissige schaal en met veel risico in aandelen, valuta en grondstoffen.

De beurzen zijn dit jaar spectaculair teruggestuiterd. Ook werkte de lage rente in het voordeel van de zakenbanken. Maar wat minstens zo goed uitpakt voor de twee investeringsbanken: ze hebben het rijk vrijwel alleen, want de kredietcrisis heeft hun concurrenten zo goed als weggevaagd.

Voor deze banken is hun enige maatstaf voor succes het winstcijfer. Dat is hoger dan ooit, dus zijn we beter dan ooit, is de redenering. Zo wist Goldman Sachs aan zijn effectenhandel met eigen geld 6,8 miljard dollar te verdienen in het tweede kwartaal van dit jaar, drie keer zoveel als vorig jaar en iets meer dan in de eerste drie maanden van 2009.

Om dat voor elkaar te krijgen, zo redeneren de investeringsbanken, moet je extreem getalenteerd personeel hebben. Hoe krijg je dat? Door ze al even extreem te belonen.

Werkt dat? Ja, zeggen de banken, kijk maar naar onze kwartaalwinsten. Dus pikken ze de draad van de dikke loonstrookjes weer op en die gaan nog steeds uit van het belonen voor winsten, terwijl verliezen niet worden gestraft.

‘Goldman feest alsof het 2007 is’, schrijft Reuters-columnist James Saft.