Door dalende rentes komt het rendement van pensioenfondsen in gevaar, en daarmee de dekkingsgraad
Door dalende rentes komt het rendement van pensioenfondsen in gevaar, en daarmee de dekkingsgraad © ANP

Verlaging pensioenen raakt vrijwel iedereen

De pensioencrisis raakt veel meer mensen dan eerder gedacht. De komende twee jaar zullen 12,6 miljoen deelnemers in pensioenfondsen - zowel werkenden als gepensioneerden - merken dat hun opgebouwde pensioen gemiddeld 8,2 procent daalt.

Wie bijvoorbeeld dacht bij pensionering jaarlijks een bedrag van 10.000 euro bruto te ontvangen als aanvulling op de AOW, komt dan uit op 9.180 euro. Een jonger iemand die meende tot dusver voor 5.000 euro aanspraken te hebben, ziet dat in korte tijd slinken tot jaarlijks 4.590 euro.

Dit blijkt uit interne, 'strikt vertrouwelijke' ambtelijke memo's van het ministerie van Sociale Zaken die zijn gemaakt voor minister Henk Kamp (VVD). Hij kan de teruggang beperken door de regels te veranderen, maar te voorkomen is deze niet: zelfs in het gunstigste geval wordt nog altijd voor 5,7 miljoen deelnemers het pensioen gemiddeld 6 procent lager.

In de acht memo's worden Kamp de keuzen geschetst om de acute pensioencrisis aan te pakken. Kamp wil pas na de verkiezingen maatregelen aankondigen. De korting raakt gepensioneerden direct. Oudere werknemers die al veel pensioenrechten hebben opgebouwd, worden veel harder getroffen dan jongeren die tot dusver weinig hebben gespaard.

Dalende rente
De pensioencrisis is acuut geworden door de aanhoudend dalende rente, waardoor fondsen steeds minder rendement maken op hun vermogen. Hierdoor komen betalingen aan gepensioneerden in het gedrang.

Uit een interne notitie van ABP, het pensioenfonds voor 2,8 miljoen ambtenaren en semi-ambtenaren, bleek woensdag al dat dit fonds een korting van 15 procent voorziet bij ongewijzigd beleid.

Kamp kan, blijkt uit de memo's, de korting beperken door pensioenfondsen toe te staan op de lange termijn - twintig tot zestig jaar - te rekenen met hogere renteopbrengsten op hun vermogen. Dan blijft echter een korting op de toegezegde pensioenen nodig van gemiddeld 6 procent voor 5,7 miljoen deelnemers.

De dekkingsgraad van de pensioenfondsen stijgt dan in één klap van gemiddeld 94,1 procent (peildatum 30 juni) naar 98,9 procent. De dekkingsgraad is de verhouding tussen de toegezegde pensioenen en het verwachte vermogen van de fondsen. Door op lange termijn te rekenen met een theoretische, hogere rente, stijgt op papier het vermogen.

Vier varianten
De ambtenaren hebben nog vier varianten doorgerekend. Hierbij blijven in alle gevallen kortingen op pensioenen noodzakelijk, variërend van gemiddeld 6,5 procent tot 8 procent voor 8,1 miljoen tot 11,3 miljoen pensioendeelnemers. De ambtenaren menen dat voor wijziging van de renteberekening geen wetswijziging nodig is. Kamp kan dit zelf aankondigen.

Als Kamp niet ingrijpt, stijgen de pensioenpremies voor werknemers gemiddeld bijna 14 procent. Om dit te beperken is aanpassing van de eerdergenoemde rekenrente op lange termijn het gunstigst. De premies blijven dan nagenoeg ongewijzigd. In de vier andere varianten is sprake van een gemiddelde premiestijging van 1,1 tot maximaal 12,7 procent.

Het werkelijk aantal getroffen personen zal iets lager liggen dan het aantal 'deelnemers', aangezien werknemers en gepensioneerden bij meerdere fondsen pensioen kunnen hebben opgebouwd. Elk pensioen wordt afzonderlijk geteld.