Baas met magische hand – basta

Of de Fiat-topman een roekeloze pokeraar is, of een begenadigd leider, moet blijken. Maar in Italië bestaat over zijn status geen enkele twijfel.

Alleen al de vraag spreekt boekdelen. Had hij altijd al die magische hand voor buitengewone transacties, wil de verslaggever van zakenkrant Il Sole 24 Ore weten over Sergio Marchionne, topman van Fiat. Dat Marchionne als manager misschien wel een roekeloze pokeraar is, komt dezer dagen bij weinig Italianen op. De Fiat-baas heeft een ‘magische hand’, basta.

Anders had hij toch nooit zo’n megadeal met het Amerikaanse Chrysler kunnen sluiten? En was hij gisteren in Duitsland toch niet door allerlei hoogwaardigheidsbekleders ontvangen om te praten over een mogelijke samenwerking met Opel?

Een ‘buitengewone man’, zoals hij ook wordt aangeduid, is Marchionne zeker – helemaal voor Italiaanse begrippen. Te beginnen met zijn uiterlijk: een maatpak draagt hij zelden, een stropdas nooit; Marchionne (1952) gaat vrijwel altijd gekleed in een overhemd met daarover standaard een donkerblauwe trui. Zo’n outfit laat zich in Italië eenvoudig aanschouwen als een ferm statement.

Marchionne voelt zich verwant met types als Apple-topman Steve Jobs. ‘Think different’, de bekende reclameslogan van het hippe computermerk uit Californië, bleek voor Marchionne de inspiratiebron voor de publiciteitscampagne rond de vernieuwde Fiat 500, die hij zelf bedacht.

Een doorsnee Italiaan is Marchionne evenmin. Hij spreekt accentloos Engels en bezit zowel een Italiaans als een Canadees paspoort. Geboren in Chieti, in Midden-Italië, emigreerde Sergio op zijn 14de met zijn ouders naar Canada, waar hij tot begin jaren negentig verbleef. Hij studeerde aan de universiteit van Toronto, haalde zijn MBA aan de universiteit van Windsor en verwierf zijn rechtenbul aan de Osgoode Hall Law School.

Hij werkte in Canada onder meer als accountant en belastingspecialist bij Deloitte, en als financieel directeur bij gereedschapsfabrikant Acklands Grainger, voordat hij in 1994 terugkwam naar Europa voor een functie bij de Zwitserse aluminiumgigant Algroup, waar hij eindigde als bestuursvoorzitter. Bij Fiat zit hij sinds 2003 in de raad van bestuur, waar hij in 2004 werd benoemd tot voorzitter.

Oud-collega’s prijzen hem om ‘zijn Noord-Amerikaanse mentaliteit’. De kettingrokende Marchionne heeft een grote afkeer van al te hiërarchische verhoudingen. Een sterke gezagsstructuur, zei hij, is voor een bedrijf als ‘cholesterol in de aderen’. Marchionne houdt van ‘platte verhoudingen’. Zijn rechterhand bij Fiat is een spijkerbroekdragende rocker.

‘Welzeker, hij is een van de beste dealmakers die u zich kunt voorstellen’, antwoordde zijn voormalige baas bij Acklands op de vraag van Il Sole 24 Ore over Marchionnes ‘magische hand’. ‘Zijn belangrijkste gave is dat hij er perfect in slaagt om bij elke onderhandeling in de schoenen van de tegenpartij te gaan staan.’

Marchionne zelf leek daarvan een veelzeggend voorbeeld te geven in de Financial Times. ‘Fiat/Opel klinkt wat mij betreft goed’, zei hij over de naam die de door hem gedroomde nieuwe autokolos moet krijgen na de fusie tussen Fiat en Opel. ‘Maar als zij Opel eerst willen, is dat prima.’