EU geeft Grieken geld uit woede, wanhoop en weerzin

Het heeft lang geduurd, maar gisteren hebben de leiders van Griekenland een akkoord gesloten over ingrijpende bezuinigingen. De EU en het IMF zullen naar verwachting binnenkort een noodlening van 130 miljard euro verstrekken. Intussen zucht de gewone Griek onder de crisis.

Griekenland is failliet. Hoe anders noem je een situatie waarin banken, pensioenfondsen en beleggingsfondsen 70 procent van hun vorderingen op een land in rook zien opgaan. En juist dan staan de andere eurolanden en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) klaar om 130 miljard euro in Griekenland te pompen. Waarom? Hebben zij geld te veel?

Athene krijgt de miljarden niet zomaar in de schoot geworpen, integendeel. Tijdens de discussie donderdagnacht tussen de ministers van Financiën van de eurolanden, werd de Griekse collega Venizelos hard aangepakt. Woede, wanhoop en weerzin vielen hem ten deel. Woede over de financiële puinhoop in zijn land; wanhoop over de permanente obstructie van de Griekse politieke leiders er iets aan te doen; en weerzin om de helpende hand toe te steken. En toch is dat wat gaat gebeuren.

Strikte voorwaarden
Griekenland krijgt de 130 miljard euro onder strikte voorwaarden. Er moet opnieuw diep gesneden worden in de begroting, onder meer in de zorguitgaven en de pensioenen. Verder gaan de lonen omlaag en verdwijnen de dertiende en veertiende salarismaand.

Het hele staatsapparaat gaat op de schop, om te beginnen met het ontslag van 150 duizend ambtenaren,van wie dit jaar al 15 duizend. De belastingdienst wordt gemoderniseerd, de belastingontduiking aangepakt en de boekhouding van alle ministeries komt onder strikte controle te staan. Tot slot - en zeker niet het minst, al is het een oude belofte: de Griekse regering moet voor 50 miljard euro aan tafelzilver (staatsbedrijven) verkopen.

Naast dit saneringspakket eisen de geldschieters dat ook de private investeerders bijdragen aan de redding van Griekenland. Dat doen ze onder zware druk. Alles bij elkaar nemen de banken, pensioenfondsen en verzekeraars een verlies van 70 procent op hun Griekse obligaties. Het resterende bedrag wordt in een nieuwe lening aan Griekenland omgezet met een lagere rente en een langere looptijd van 30 jaar. De Griekse staatsschuld wordt door deze operatie met 100 miljard euro verlaagd.

Terugbetaling
Hoe zeker zijn de eurolanden en het IMF dat ze hun 130 miljard ooit terugkrijgen? Net zo zeker als over de terugbetaling van de eerste noodlening (110 miljard) aan Griekenland. De geruststellende woorden die minister De Jager van Financiën daarover sprak, durft hij niet meer te herhalen.

Feit is dat met het nieuwe hulpprogramma Athene de komende drie jaar niet naar de kapitaalmarkt hoeft. Dat geeft de Grieken een flinke adempauze. Voorwaarde is wel dat de regering - en haar opvolgers, er zijn vermoedelijk in april verkiezingen - dit keer wel haar bezuinigings- en hervormingsbeloften nakomt. Juist op dit punt is de reputatie van Athene ronduit dubieus.

Twijfelachtig zijn ook de ramingen die de geldschieters hanteren. Als alles goed gaat - sanering doorgevoerd, economie hersteld - heeft Athene in 2020 nog steeds een staatsschuld van 120 procent van het bruto nationaal product. Dat is de omvang van de huidige Italiaanse staatsschuld, die door iedere econoom als onhoudbaar wordt gedefinieerd. Het is ook twee keer de maximumnorm voor eurolanden, die scherper nageleefd zou worden.

Geldzak
Dat de EU en het IMF naar verwachting toch de geldzak opentrekken heeft te maken met de diep gekoesterde wens - en noodzaak - om de etterende Griekse wond in de eurozone van een stevig verband te voorzien. Vorig jaar werd het toezicht op de financiële markten aangescherpt, dit jaar de begrotingsdiscipline, dus is het nu tijd het Griekse drama te beëindigen.

Daarnaast is er de vrees dat een echt faillissement van Griekenland - zonder doorstart - het einde van de eurozone inluidt. Hoewel die angst volgens Europees commissaris Kroes ongegrond is ('er is absoluut geen man overboord als we iemand missen uit de eurozone'), nemen de geldschieters geen risico. Ook al weten ze dat over drie maanden, als ze in Athene zijn om de voortgang te meten, het gedonder weer van voor af aan begint.